دیپلماسی

استعفای کنسول ایران در نروژ

ایرج ادیب‌زاده: محمدرضا حیدری کنسول سفارت جمهوری اسلامی در اسلو در اعتراض به استفاده‌ی حکومت از خشونت در برابر معترضان، استعفا داده است اما وزارت خارجه‌ی جمهوری اسلامی استعفا و پناهندگی آقای حیدری را تکذیب کرده. در همین زمینه با رحمان ساکی، فعال سیاسی و حقوق بشر در اسلو، گفت‌وگو کرده‌ام.

یک بیانیه؛ دو دیدگاه

مریم محمدی: این روزها مهم‌ترین موضوع بحث‌های سیاسی مربوط به ایران، در داخل حکومت و در میان اپوزیسیون آن، بیانیه شماره ۱۷ میرحسین موسوی است. ویژگی این بیانیه ارائه‌ی ۵ راهکار به حکومت ایران است که کاربست آن به گفته‌ی آقای موسوی «می‌تواند فضای ملی را تحت تاثیر قرار دهد و اوضاع را به سمت بهبود ببرد.» پیرامون این بیانیه، با ابوالحسن بنی صدر به عنوان منتقد این بیانیه و نیز مجتبی واحدی، سردبیر روزنامه «آفتاب یزد» که این بیانیه را تأیید می‌کند، گفت‌وگو کرده‌ام.

از «کیوتو تا کپنهاگ»؛ دلایل یک عقب‌گرد!

ایرج ادیب‌زاده: نشست کپنهاگ برای یافتن راه حلی در مبارزه با فرایند گرمایش کره‌ی زمین، بعد از ۱۵ روز بحث و گفت‌وگو به پایان رسید. این در حالی است که بیانیه‌ای که ۲۶ کشور صنعتی در آخرین ساعات آن را امضا کردند به هیچ وجه انتظارات و آرزوهای قبلی را برآورده نکرد. با دکتر جلال ایجادی، استاد دانشگاه و عضو حزب سبزهای فرانسه در این زمینه گفت‌وگو کرده‌ام.

گری سیک: مذاکره باید فراتر از مسائل هسته‌ای باشد

پانته‌آ بهرامی: «ایران پس از انتخابات» نام برنامه‌ای است که دانشگاه کلمبیا در مورد مسائل این کشور در نیویورک برگزار کرد. در این گردهم‌آیی، که مورد استقبال آمریکاییان و ایرانیان قرار گرفت، گری سیک و فریده فرهی به سیاست دولت آمریکا در قبال ایران پرداختند. وجه نوین بحث آنان طرح این نکته بود که تحریم‌های اقتصادی آمریکا در برابر ایران در واقع نوعی مصرف بومی برای سیاست‌های داخلی آمریکا دارد.

گرمایش زمین؛ آیا واقعا بشر مقصر است؟

ایرج ادیب‌زاده: کپهناگ به مدت دو هفته، به پایتخت محیط زیست جهان تبدیل می‌شود. در واقع مهم‌ترین هدف بزرگ‌ترین نشست آب و هوایی تاریخ، تدوین پیمانی است که به کاهش سیستماتیک مقدار گازکربنیک موجود در هوا منجر شود؛ چراکه گازکربنیک، عامل اصلی گرمایش زمین شناخته شده است. در این زمینه با سعید طیبی، روزنامه‌نگاری که هم‌اکنون در کپنهاگ بسر می‌برد و نیز دکتر مهدی مظفری گفت‌وگو کرده‌ام.

گمانه‌زنی‌های ماجرای بازداشت قایقرانان بریتانیایی

ایرج ادیب‌زاده: وزارت امور خارجه بریتانیا از بازداشت پنج سرنشین بریتانیایی یک قایق تفریحی در آب‌های خلیج فارس از سوی نیروی دریایی ایران خبر داده است. آقای دیوید میلیبند وزیر امور خارجه بریتانیا می‌گوید، این قایق تفریحی از بحرین عازم دوبی در امارات متحده عربی بوده و احتمال می‌رود به اشتباه وارد آب‌های ایران شده باشد. وی اظهار امیدواری کرد که هرچه زودتر این موضوع حل و فصل شود و پنج تبعه‌ی بریتانیایی آزاد شوند. با احمد وحدت‌خواه، روزنامه‌نگار در لندن در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

مشکلات لابی کردن برای ایران

نیک‌آهنگ کوثر: انتشار مطلب روزنامه‏ی واشنگتن تایمز در باره‏‏ی «نایاک» یا «شورای ملی امریکایی‏های ایرانی تبار»، هم‏چنان یکی از مباحث پر سر و صدای محافل سیاسی امریکا است. در باره‏ی مشکلات لابی کردن و یا بحث در باره‏ی مسائل مرتبط با ایران، با دکتر هوشنگ امیراحمدی، رییس و بنیان‏گذار «شورای امریکاییان و ایرانیان» گفت‏و گو کرده‏ام.

«نفوذ ایران در خاورمیانه کاهش پیدا کرده است»

ایرج ادیب‌زاده: در حالی که باراک اوباما در سفر خود به آسیا قصد دارد بار دیگر حضور آمریکا در منطقه را در جهت موازنه‌ی قدرت با چین نشان بدهد، پاریس به مرکز رفت‌و‌آمدها و گفت‌وگوهای خاورمیانه‌ای مبدل شده است. به نظر می‌رسد بخش مهم این گفت‌وگوها و رفت‌وآمدها به موضوع صلح خاورمیانه اختصاص داشته باشد که مدتی‌ست همچنان در بن‌بست باقی مانده. در این زمینه با رضا تقی‌زاده، کارشناس مسائل سیاسی در لندن گفت‌وگو کرده‌ام.

«کابینه لبنان، کابینه‌ای برای گام‌های کوچک»

حسین علوی: در هفته‌ای که گذشت، کابینه‏ی وحدت ملی لبنان، پس از پنج ماه کشمکش بین جناح‌های سیاسی این کشور با یک ترکیب توافقی متشکل از ۳۰ وزیر، تشکیل شد. سعد حریری نخست وزیر لبنان هم این کابینه را فرصتی برای تجدید اعتماد مردم لبنان به دولت دانسته است. در این زمینه با دکتر مهرداد خوانساری، کارشناس مرکز مطالعات خاورمیانه در لندن گفت‌وگو کرده‌ام.

«ایران به دلیل نگرانی امتیاز بزرگی به ترکیه داد»

مریم محمدی: افزایش روابط بازرگانی و اقتصادی میان ایران و ترکیه، امری است که در اخبار اقتصادی روزانه‏ی ایران قابل مشاهده است. در مجموعه‏ی بحث‏های اقتصادی میان ایران و ترکیه، نفت و گاز اهمیت ویژه‏ای دارند. با مهرداد عمادی، مشاور اقتصادی اتحادیه‏ی اروپا در باره‏ی محتوای رابطه‏ی تجاری میان ایران و ترکیه و سؤالاتی که در این رابطه مطرح است، گفت‏وگویی کرده‏ام.

اگر گفت‌وگو و دیپلماسی نباشد، راه دیگر جنگ است

حسین علوی: با آغاز دوران ریاست جمهوری باراک اوباما در آمریکا و تغییر سیاست این کشور نسبت به ایران، امیدهای تازه ای برای عادی شدن مناسبات دو کشور قوت گرفت. باراک اوباما در چند نوبت چه در سخنرانی ها و اعلام مواضع انتخاباتی و چه پس از آن با پیام های مستقیم بر ضرورت تغییر در وضعیت بن بست موجود تاکید کرد و در ایران نیز صداهایی هر چند ضعیف در همین زمینه به گوش رسید. اما پیام رئیس جمهور آمریکا به مناسبت سی سالگی اشغال سفارت آمریکا و ضرورت ترسیم آینده مشخص در روابط در طرف، با پاسخ سرد رهبر جمهوری اسلامی مواجه شد. با دکتر منصور فرهنگ استاد دانشگاه و نماینده پیشین ایران در سازمان ملل، در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

«مجبورند بین جنگ و صلح یکی را انتخاب کنند»

مریم محمدی: در حالی که روز دانش‏آموز و سال‏گرد صدور بیانیه‏ی آیت‌الله خمینی در باره‏ی «کاپیتالاسیون» بر علیه حکومت شاه نیز از روی‏دادها‏ی واقع شده در سیزدهم آبان هستند و هر سال به آن‏ها اشاره می‏شود، اما واقعیت آن است که بیشترین توجه از هر سو، متوجه واقعه‏ی اشغال سفارت امریکا در ایران در سال اول انقلاب بهمن است. با هوشنگ امیراحمدی، استاد دانشگاه راتگرز در نیوجرسی امریکا و بنیان‏گذار «شورای امریکاییان و ایرانیان» گفت‏وگو کرده‏ام که رابطه‌‏ی ایران و امریکا و افق برقراری آن در دو سوی ایران و امریکا، اینک در چه وضعیتی است.

بیم و امیدهای مذاکرات ٥+١ و ایران در وین

ایرج ادیب‌زاده: گفت‌وگوها برای کاهش تنش میان جمهوری اسلامی ایران و قدرت‌های بزرگ جهانی این هفته هم در وین ادامه پیدا کرد. تنشی که از هفت سال پیش هم‌چنان رو به افزایش است. تا به حال سه قطعنامه در شورای امنیت در جهت اعمال مجازات‌های اقتصادی علیه ایران، به دلیل عدم توقف غنی‌سازی اورانیوم به تصویب رسیده است.با رضا تقی‌زاده، کارشناس مسائل سیاسی در لندن در این مورد گفت‌و‌گو کرده‌ام.

«ایران الزام حقوقی برای امضای پروتکل الحاقی ندارد»

مریم محمدی: روز جمعه تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره‌ی برنامه‌ی هسته‌ای ایران منتشر شد و مانند همیشه تفسیرهای گوناگونی را برانگیخت. دکتر سعید محمودی، استاد حقوق بین‌الملل در سوئد در گفت و گو با زمانه در این باره می‌گوید: «خواسته‌ی آژانس و شورای امنیت، خواسته‌ای سیاسی است و نه حقوقی. یعنی نه آژانس، نه شورای امنیت و نه هیچ سازمان دیگری از نظر حقوقی این اجازه را ندارد که ایران را مجبور کند به معاهده‌ای خلاف میلش بپیوندد.»

انتخابات پارلمان اروپا، سمبل دموکراسی

لیدا حسینی‌نژاد: پارلمان اروپا یک نهاد رسمی قانون‏گذاری در اروپا است که به طور مشترک با شورای اروپا، به قانون‏گذاری و اتخاذ تصمیمات در اتحادیه می‏پردازد و به دلیل این‌که نمایندگان آن به‏طور مستقیم از سوی شهروندان انتخاب می‏شوند، سمبل دمکراسی در اتحادیه‏ی اروپا، به حساب می‏آید. اعضای پارلمان اروپا، هر پنج سال یک بار از طریق آرای عمومی، انتخاب می‏شوند. انتخابات این پارلمان، امسال از چهارم تا هفتم ژوئن در بیست و هفت کشور عضو اتحادیه‏ی اروپا، برگزار می‏شود. پیرامون پارلمان اروپا و انتخابات در پیش رو با سعید شروینی، تحلیل‏گر مسایل سیاسی در آلمان گفت و گو کرده‌ام.

در انتظار دیپلماسی اوباما

مجله تایم، ترجمه احسان نوروزی: «شایعاتی در پایتخت مطرح شده بود مبنی بر این‌که در کنار جرج میچل (فرستاده ویژه خاورمیانه برای رسیدگی به امور اسرائیل- فلسطین) و ریچارد هولبروک (مسئول رسیدگی به امور افغانستان- پاکستان)، دنیس راس هم که از دیرباز از مذاکره‌کنندگان ایالات متحده در امور خاورمیانه بود، به‌عنوان فرستاده ویژه اوباما در امور مربوط به ایران فعالیت خود را آغاز خواهد کرد تا به وعده‌ای که رئیس‌جمهور در جریان مبارزات انتخاباتی داده بود، جامه عمل بپوشاند: «مذاکرات مستقیم و پی‌گیرانه با تهران».»

«پس اگر او مسلمان بود چه می‌شد؟»

نیوزویک، ترجمه‌ی احسان نوروزی: هنگامی که باراک اوباما به عنوان کاندیدای برگزیده حزب دموکرات برای انتخابات ریاست‌جمهوری (۲۰۰۸) معرفی شد، بدیهی بود که رقابت برای رسیدن به کرسی ریاست‌جمهوری به رفراندومی نژادی بدل خواهد شد. با این وجود، قرار نبود که این رقابت به مثابه سفری به سرزمین هراس‌ها و تعصبات مذهبی و تبعیض‌های نژادی باشد. اما چون بسیاری از آمریکایی‌ها این‌طور فکر می‌کنند که اوباما آن‌چنان که می‌نماید نیست، گویی چنین شده است. آن‌ها تردید دارند که مبادا در پس ظاهر مسیحی این کاندیدا، قلب یک مسلمان بتپد.

نظرات متناقض درباره‌ تحولات اخیر هسته‌ای

‌مریم محمدی: تغییر لحن رییس‌جمهور و برخی سیاست‌مداران ایران نسبت به آمریکا و سیاست‌های پیش رو در مسأله هسته‌ای باعث طرح این سؤال می‌شود که آیا تغییری در سیاست خارجی ایران در سطح جهانی به طور کلی و در رابطه با آمریکا به طور خاص به وجود می‌آید؟ این پرسش را با محمد عطریانفر، ابوالحسن بنی‌صدر، فرخ نگهدار، صادق زیباکلام و ناصر زرافشان در میان گذاشتم و پاسخ‌هایی متفاوت و بعضاً متناقض شنیدم.