تاریخ

نفت به بهای شکلات

روز شنبه پنجم خردادماه ۸۷ (۲۶ ماه می ۲۰۰۸) همایش «بزرگداشت صد سالگی نفت در ایران و مسجدسلیمان» در شهر کلن آلمان برگزار شد. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، سخنرانی بانی این همایش، خانم اختر قاسمی است که در بخشی از آن گفت: «زمانی که پنج‌ساله بودم، در راه مدرسه، انگلیسی‌ها با لندروورهای خود با کلاه‌های گرد، عینک دودی و شلوارک‌های کوتاه، ما کودکان را برای دادن شکلات صدا می‌زدند. در واقع به نوعی، نفت را به بهای تقسیم شکلات بین بچه‌ها استخراج می‌کردند.»

چیر استون

جهان ولیان‌پور: ۲۶ می امسال، صدسالگی اولین چاه نفت ایران در شهر مسجدسلیمان است. به این مناسبت می‌خواستم خاطره‌ای از دوران نوجوانی در زادگاهم را بنویسم؛ اما حین نوشتن، خاطره و تخیل در هم آمیخت و حاصلش قصه‌ای شد که شباهت شخصیت‌ها و اسامی‌شان با آدم‌های واقعی، دیگر تصادفی بیش نیست. انتخاب عبارت «چیر استون» (Chair Stone) برای عنوان قصه، انتخابی آگاهانه است؛ زیرا جدا کردن واژه‌های انگلیسی از متن و فضای زندگی در مسجدسلیمان آن زمان، غیر قابل اجتناب است.

فمینیسم، مهم‌ترین بازمانده ۱۹۶۸

آنتونی گیدنز، ترجمه‌ی نینا وباب: می ۱۹۶۸ است. من در پاریس نیستم. اما استاد جوانی هستم در فاصله‌ی شش هزار مایلی پاریس، در کالیفرنیا و در دانشگاه یو‌سی‌ال‌ای مشغول کار هستم. وقتی به ونیز، شهری ساحلی که آپارتمانی در آنجا اجاره کرده‌ام، می‌رسم؛ صحنه‌ای را می‌بینم که شاید از عهد عتیق تابه حال اتفاق نیفتاده بود. تا‌آنجا که چشم کار می‌کند، ساحل پر از آدم‌هایی است که ردایی بلند و رنگی، اما کهنه و نامرتب پوشیده‌اند. بوی ماری‌جوانا همه جا پیچیده است. پشت‌سرشان، در پیاده‌رو، ماشین‌های پلیس صف کشیده‌اند و سر تفنگ هر افسری از شیشه بیرون زده است.

آسیب‌شناسی انقلاب فرهنگی دولتی

مهرزاد حافظی: «کمبود منابع تخصصی روز‏، پاک‌سازی فله‌ای کتابخانه‌های دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و کتابخانه‌های عمومی، گزینش دلبخواهی اساتید و دروس، بی‌جایگاهی پژوهش و تحقیق در حوزه‌های علوم انسانی، از جمله چشم‌اندازهای به‌جا مانده از اقدامات سیاست‌گزاران شورای انقلاب فرهنگی است.»

وقایع‌نگاری زندگی «بی نظیر بوتو»

بی‌نظیر بوتو، رهبر حزب مردم پاکستان که شامگاه ششم دی (۲۷ دسامبر) بر اثر حمله تروریستی در شهر راولپندی جان باخت، در ۲۱ ژوئن ۱۹۵۳ در شهر کراچی به دنیا آمد و در طی ۵۴ سال حیات خود، یکی از تاثیرگذارترین رهبران سیاسی این کشور بود. آن چه در ادامه می‌آید، مروری است بر فراز و نشیب‌ها و مهم‌ترین وقایع این سال‌ها

ما در توهم بودیم

چند ماه پیش که بحث انقلاب فرهنگی دوم بحث روز بود، بچه‌های روزنامه هم‌میهن از من خواستند مطلبی در مورد جنبش دانشجویی بنویسم. اما دقیقاْ در همان روزی که مطلب صفحه‌بندی شد، هم‌میهن گرفتار توقیف گردید. اخیراْ بچه‌های اعتماد ملی برای سالگرد ۱۶ آذر از من مطلب خواستند. همان مطلب قبلی را با اندکی تغییر برای آن‌ها فرستادم. اما این بار هم خبر آمد که دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، انتشار مطالب مربوط به ۱۶ آذر را ممنوع کرده است. در نتیجه قرعه انتشار این مطلب به نام زمانه افتاد.

برآمدن یک رییس‌جمهور پوپولیست

با وجود این‌که آیت الله خامنه‌ای به احمدی‌نژاد کمک کرده بود که به قدرت برسد - و شایع شده بود که پس از هشت سال رابطه‌ی پر آشوب با خاتمی، رهبر خواهان رییس‌جمهوری بی‌تجربه و مطیع است - او به چیزی بیش از آن‌که به دنبال آن بود، رسید. احمدی‌نژاد پس از رسیدن به مقام ریاست جمهوری، تصفیه‌ی گسترده‌ای را در بوروکراسی ایران آغاز کرد و متحدان خویش را در مناصب کلیدی قرار داد.

پوپولیست‌های پرهیزکار

محمود احمدی‌نژاد، رییس‌جمهور ایران، که در انتخابات سال ۲۰۰۵ پیروزی دور از انتظاری به دست آورد، در آمریکا به مثابه یک عوام‌فریب خطرناکِ یهودی‌ستیز بدنام شده است. اما احمدی‌نژاد را باید بسیار جدی گرفت؛ و نه تنها برای تهدیدها، حملات لفظی و تحریک‌های سیاسی‌اش. او از بسیاری جهات محصول تاریخ معاصر ایران است و فهم سال‌های اولیه‌ی زندگی او و به قدرت رسیدن‌اش، پرتو نوری بر وضعیت فعلی ایران، مسیر سیاست‌های احتمالی خودِ او و آینده‌ی اصلاحات سیاسی در ایران می‌اندازد.

خشم مقدس به جنایت مقدس تبدیل می‌شود

قاتل گاندی عضو سازمانی بود که اعضایش را اغلب جوانان فقیر هندویی تشکیل می‌دادند که همیشه از چیزی خشمگین بودند. زمانی سربازان انگلیسی را لت و پار می‌کردند و بعدتر با چماق و چاقو، تجمع طرفداران حزب گنکره گاندی یا گروه‌های اقلیت مذهبی را به هم می‌ریختند و وقتی منتقدین به آن‌ها اعتراض می‌کردند، روحانیان هندو در دفاع از «جوانان غیور» در می‌آمدند که «خشم آن‌ها مقدس است.»

پژوهشگر بزرگ هولوکاست

ساول فریدلندر برنده‌ی جایزه‌ی صلح اتحادیه ناشران آلمان، برجسته‌ترین پژوهشگر هولوکاست است. مراسم اهدای این جایزه، هر سال در حاشیه‌ی نمایشگاه کتاب فرانکفورت برگزار می‌شود. این جایزه قدمتی ۵۷ ساله دارد و یکی از معتبرترین جوایز فرهنگی آلمان به شمار می‌آید. این جایزه تا کنون نام‌آورانی چون واسلاو هاول، آنه‌ماری شمیل، ماریو وارگاس یوسا، اورهان پاموک و... اهدا شده است.

پارکینگ بر مزار خطیب مشروطه

خیابان مخصوص، ضلع جنوب شرقی بیمارستان لقمان؛ این آدرس مزار بزرگ‌ترین اهالی قلم و سخن دوران مشروطه است. خانه‌ای مهجور و قدیمی که به سختی می‌توان باور کرد آرامگاه بنیانگذاران آزادی‌خواهی و مردم‌سالاری دوران معاصر باشد. اما قرار است همین بنای مهجور را هم در طرح توسعه‌ی بیمارستان لقمان، خراب کنند تا به فضای سبز و پارکینگ تبدیل شود!