گزارش ويژه

حضور ایرانیان خارج از کشور و تأثیر آن بر داخل ایران

مریم محمدی: یکی دیگر از برنامه‏های «روی خط زمانه» را در ارتباط با دهمین دوره‏ی انتخابات ریاست جمهوری در ایران و این بار، در رابطه با تلاش و حضور ایرانیان خارج از کشور، در برخورد با بحران سیاسی موجود در داخل کشور، تهیه کرده‏ام. برای بررسی این مسأله، با دکتر کاظم علمداری، استاد دانشگاه و تحلیل‏گر سیاسی در لوس‏آنجلس و هم‏چنین دکتر بهروز بیات، تحلیل‏گر سیاسی و مشاور سازمان بین‏المللی انرژی اتمی، گفت و گو کرده‏ام.

میلانی: مشارکت مردم، تقلب در انتخابات را آشکار کرد

مرتضی نگاهی: دکتر عباس میلانی، مورخ، محقق و نویسنده است. او در حال حاضر استاد علوم سیاسی و مدیر برنامه مطالعات ایران در دانشگاه استانفورد است. کتاب‌ها و مقالات متعددی نوشته و ترجمه کرده است. عباس میلانی درباره نسل جوان و جنبش مسالمت‌آمیز در ایران به زمانه می‌گوید: «فرض کنید پنجاه درصد مردمی که رأی دادند، رأی نمی‏دادند. چه اتفاقی می‏افتاد؟ آقای احمدی‏نژد و آقای خامنه‏ای، به جای این‌که مجبور شوند به این شکل واضح و مفتضح انتخابات را بدزدند، مثل چهار سال پیش می‏دزدیدند. آب هم از آب تکان نمی‏خورد. به هم تبریک می‏گفتند، مردم هم که رأی نداده بودند، در خانه می‏ماندند.»

هلهله‌های سوگواری برای کیانوش

شیرین فامیلی: نهم تیرماه مراسم سوگواری در شهر کرمانشاه برای کیانوش آسا، دانشجوی ۲۷ ساله که در جریان وقایع اخیر کشته شده از سوی خانواده او برگزارشد. در این مراسم هزار نفر از شهروندان کرمانشاه و دوستان دانشجو و استاد‌ان او شرکت داشتند. کیانوش آسا، دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد رشته پتروشیمی دانشگاه علم و صنعت تهران بود. او در روز ۲۵ خرداد در تظاهرات اعتراض مردم به تقلب در انتخابات شرکت داشت‌، که با گلوله‌ای به گفته دوستان اواز طرف لباس شخصی‌ها کشته شد. به همین مناسبت با کاوه قاسمی کرمانشاهی گفت و گو کرده‌‌ام.

دیوار در حال فرو ریختن نیست

فرید زکریا، ‌نیوزویک، ترجمه‌ی احسان نوروزی: در حالی که حقانیت رژیم شکسته شده ـ و این ضربه مهلک حاصل انباشت آسیب‌هایی است که از دیرباز به حقانیت این رژیم وارد شده ـ احتمالاً جمهوری اسلامی باید از تسلیحات فراوان و پول‌های هنگفت خود بهره بگیرد تا قدرت خود را انسجام و استحکام ببخشد. از یاد نبرید که بهای نفت در سال‌های نزدیک به ۱۹۸۹ کمتر از ۲۰ دلار بود. بهای کنونی نفت ۶۹ دلار است. نکته مهم‌تر این است که وقایع ۱۹۸۹ تا حد زیادی غیرعادی و نامتعارف بود و به عنوان یک واقعه تاریخی نمی‌تواند رهیافت‌های مفید و رهنمودهای روشنی برای دیگر جنبش‌های ضد دیکتاتوری در سایر نقاط دنیا داشته باشد.

پروژه‏ی اعتراف‏گیری و اهداف آن

مریم محمدی: این روزها مسأله‏ی کسب اعترافات تلویزیونی از بازداشت‏ شدگان که اغلب چهره‏های سرشناس سیاسی هستند، فضای ویژه‏ای را در جامعه‏ی سیاسی ایران ایجاد کرده است. یکی از روزنامه‏های حامی دولت، با ذکر الفبای نام برخی از این دستگیرشدگان، اعلام کرده است که آنان اعترافاتی مبنی بر شرکت در توطئه و تخریب در فضای سیاسی و انتخاباتی کشور را داشته‏اند. در مورد این برنامه با آقایان عیسی سحرخیز، تحلیل‏گر سیاسی در تهران و هم‏چنین علیرضا نامور حقیقی، تحلیل‏گر سیاسی و استاد دانشگاه در کانادا، گفت و گو کرده‏ام.

ضرب وشتم مادران عزادار در پارک لاله

شیرین فامیلی: اولین تجمع مادران عزادار در پارک لاله روز شنبه ششم تیر ماه با دخالت نیروهای انتظامی و با خشونت سرکوب شد.پویا عزیزی که شاهد این واقعه بوده می گوید:خانمی را دیدم که روی چمن ها نشسته بود و پلیس های زن دور او را گرفته بودند و چند باطوم در صورتش خورده بود و اجازه نمی دادند که ما آن نزدیک بایستیم.

گاز اشک‏آور و دولت مصدق

محمود عنایت: استفاده از «گاز اشک‏آور» در خیابان‏های تهران، مرا به یاد زد و خوردهای خیابانی دوران دکتر محمد مصدق انداخت. مصدق در طول نطق‏های خود، هروقت سخن از بدبختی و درماندگی و فقر هم‏وطنان‏اش به میان می‏آمد، بی‏اختیار اشک‏اش جاری می‏شد و وقتی او می‏گریست، کسانی هم که دچار رقت قلب بودند، می‏گریستند. آن زمان به قول خلیل ملکی، اشک سمبل ملت ایران شده بود و همین اشک‏ها بود که بیست و پنج سال بعد، تبدیل به سیلاب شد.

"یک راه دیگرراه حل زیمبابوه ای است"

مریم محمدی: مسایل و چشم اندازهای انتخابات ریاست جمهوری ایران نظرات و پرسش های بسیاری را برانگیخته است. برای ارزیابی مجموعه نظرات و تحلیلهای صاحبنظران و فعالین سیاسی خارج از کشور و پاسخ های احتمالی ای که در این رابطه وجود دارد با حسن شریعتمداری، تحلیلگر سیاسی و عضو شورای مرکزی " جمهوری خواهان ملی" در آلمان، گفقتگو کرده ام.

به یاد ندا، گل پرپر شده ما

فروغ .ن. تمیمی:شب سنگینی است. خاطره و واقعیت در هم آمیخته و سالهای دور تداعی می شود. ده سال پیش را بیاد می آورم که در لاهه برای اعتراض به قتل فروهر ها ، مختاری و پوینده راه پیمایی کردیم. بعد با شمع های روشن راه رفته را باز می گردیم. آیا امشب می توان خوابید؟ثریا به ندا فکر کی کند و می گوید چشمان باز و صورت پر خون ندا تمام ذهنش را گرفته است. گناه ندا و تمام آنانی که امروز به خاک افتادند چه بود؟

"عقب نشینی نظام بدتر از قطعنامه 598 نیست"

مریم محمدی: در ادامه‏ی فعالیت‏های معترضین به نتیجه‏ی انتخابات ریاست جمهوری و نهادهای دولتی که تا کنون بر نتیجه‏ی این انتخابات صحه‏ گذاشته‏اند، روز دوشنبه، اول تیرماه، دیداری میان رؤسای سه قوه‏ی قضایی، قانون‏گذاری و اجرایی کشور، با آیت‏الله خامنه‏ای صورت گرفت. در مورد نتایج احتمالی این دیدار با هوشنگ آگاه و عباس عبدی تحلیگران سیاسی گفتگو کرده ام.

تظاهرات و همبستگی با اعتراضات مردم ایران

فروغ تمیمی:خبر دستگیری‌ها می‌رسد، خبر سرکوب تظاهرات، فیلم کشتن یک دختر دانشجو در ایران. همه‌ی اینها طبیعتا آدمهایی را که در این کنفرانس بودند متاثر کرد. آرامش و روند عادی کنفرانس امکان نداشت و بعد از کنفرانس بچه‌ها تشخیص دادند با شمعی در دست حداقل در خیابانهای شهر راه بیفتند. یک حرکت مشترک انجام بدهند. با خواندن حداقل سرود هم همبستگی‌شان را اعلام کنند هم دردشان را اینجا مشترک باهم تقسیم کنند

اتفاقات خیلی سریع بود

مردم در جاهای پراکنده دارند تظاهرات می‏کنند. هر عده‏ای خودجوش، یک‏جا جمع شده‏اند. تا صبح تمام شهر آشوب بود. مهم تابوی ترس بوده که شکسته. می‏دانیم که نتیجه به این زودی حاصل نمی‏شود. نباید فقط به سطح ماجرا و سیاست نگاه کرد. تغییرات عمیق و محسوسی در بطن جامعه شروع شده است.

"عقب نشینی یا ترفندی برای کسب فرصت"

مریم محمدی: این برنامه‏ی «روی خط زمانه» مانند ماههای گذشته، در ارتباط با انتخابات دهمین دوره‏ی ریاست جمهوری و البته پیامدهای آن در ایران است. این روزها صحبت از گسترش و افزایش دستگیری‏ها و اعمال محدودیت‏های شدیدتر بر فعالین سیاسی اجتماعی و روزنامه‏نگاران است. در همین زمینه، با عیسی سحرخیز، روزنامه‏نگار و تحلیل‏گر سیاسی در تهران که دیروز خانه‏اش مورد هجوم ماموران قرار گرفت، گفت‏گو کرده‏ام.

فاجعه در ميدان انقلاب

میم.لواسانی:كامران از ما جدا شد و چند قدمي آن طرف تر با فرياد سعي كرد مردم را به سكوت دعوت كند كه از سمت مقابل ما مردي كه لباس پلنگي به تن داشت به داخل جمعيت حمله كرد و با فريادي كه از ته سينه مي كشيد باتوم اش را كه در هوا مي چرخاند بر صورت كامران فروآورد. در کمتر از یک ثانيه صورت اش تركيد و گوشت آن با ضربه باتوم كنده شد.

بیست سال در متن تجربه های تئوری و عملی زنان

شیرین فامیلی:به رغم اين که کنفرانس «بنياد پژوهش های زنان» توانست به موضوعاتی که در برنامه اعلام کرده بود بپردازد، وقايع و تحولات اخير ايران فضای کنفرانس را تا حد زيادی تغيير داد و به گفته رضوان مقدم، فعال جنبش زنان که دراين کنفرانس حضور داشت به ويژه شنبه شب فضايی توأم با خشم و درد بر کنفرانس حاکم شد.

«احساس می‏کردی، این‏جا پادگان است»

مریم خرمی در گفت‌وگو با شاهدان عینی ناآرامی‌های تهران: «کمی که گذشت، گاردی‏ها آمدند جلوتر سمت مردم و با تفنگ‏های‏شان گاز اشک‏آور به طرف مردم پرت می‏کردند. ملت هم شروع کردن به سنگ پرت کردن. یکی از شعارهایی هم که می‏دادند این بود: «ایران شده فلسطین، مردم چرا نشستین». گارد خیلی زیاد بود، اصلا احساس می‏کردی، این‏جا پادگان است.»

«کودتای ۲۳ خرداد ۱۳۸۸، از نگاه من»

احمد قابل: «در فرهنگ عمومی این کشور این سخن حکیمانه را همه پذیرفته‌اند که؛ «آن را که حساب، پاک است، از محاسبه چه باک است». اکنون نیز با همین منطق، می‌توان پرسید که چرا از «نظارت مردم» نگران می‌شوند و آن را مخالف منافع خود می‌پندارند؟ آیا قصد خیانتی داشته و دارند که از نظارت دیگران بر خویش، این‌گونه می‌هراسند. کودتاچیان بدانند که ریختن خون فرزندان ملت، که خود به «حماسه‌آفرینی آنان و کسب عزت برای ایران و جمهوری اسلامی، در انتخابات اخیر» اقرار کرده‌اند، جز ننگ و نفرت و عذاب الهی در دنیا و آخرت را برای آنان درپی نخواهد داشت. پس از خدا بترسند و خون فرزندان ملت را نریزند. »

«با اسلحه توی سر رمضان زاده زدند»

مریم محمدی در گفت‌وگو با شهاب طباطبایی رییس ستاد جوانان حامی موسوی: «فضا دارد مقداری به سمت خشن شدن می‏رود. اتفاقا کسانی که می‏گویند فضا را آرام کنید، خودشان دارند بیشترین برخوردها و بدترین فضاسازی را انجام می‏دهند. خطر این‏جاست. یعنی ما احساس می‏کنیم اگر خود مردم دنبال مطالبه‏شان بودند و کسی کاری نداشت و این برخوردها نمی‏شد، فضای کشور بسیار آرام، معقول و منطقی داشت پیش می‏رفت.»

گاردین: «اقدام به کودتا در ایران»

اینک دیگر نمی‌توان شک زیادی داشت که اقدامی شبیه به یک کودتا در ایران اتفاق افتاده است. رخدادهای چند روز آینده اثبات خواهد کرد که آیا این کودتا موفق خواهد شد یا نه. چنین صحنه‌هایی را از دوران اعتراضات انبوهی که منجر به انقلاب و سقوط شاه در سال ١٩٧٩ شد تا به امروز شاهد نبوده ایم. این بحران در ایران ممکن است دو نتیجه‌ی بزرگ و گسترده داشته باشد: یا رژیم عقب‌نشینی کرده و ترتیبی برای یک شمارش دوباره‌ی آراء خواهد داد یا آنکه نیروهای امنیتی دست به کار شده و برای بازیابی کنترل اوضاع از روش‌هایی باز هم خشونت‌بارتر استفاده خواهند کرده تا تظاهرات را سرکوب کنند.

گذار به حکومت اسلامی بر اساس قرائت مصباح -(١)

میثم بادامچی: روزهای اخیر مردم ایران شاهد یکی از مهم ترین تحولات سیاسی پس از انقلاب اسلامی سال ١٣٥٧ بودند. دربرابر چشمان بهت زده میلیون ها ایرانی نام محمود احمدی نژاد با ٢٤ میلیون رأی از صندوق های رای بیرون آورده شد و این همه بار دیگر نام آیت الله مصباح یزدی حامی قدرتمند احمدی نژاد را در اذهان مطرح کرد. باید پرسید آیا منطقی که مجوز شرعی حمله به هاشمی و ناطق نوری در مناظره تلویزیونی را به نام غیبت واجب و صیانت از اسلام را داده است، چرا ، لااقل بنا بر درصدی از احتمال، قادر نباشد مجوزشرعی جابجائی آراء مردم به نفع احمدی نژاد به نام صیانت از اسلام و نظام اسلامی را بدهد؟