هادی ناصری http://radiozamaaneh.com/naseri/ en-us Copyright 2008 Sat, 28 Jun 2008 16:56:20 +0000 http://www.sixapart.com/movabletype/ http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss سرطان پروستات پروستات (Prostate)، سومین غده از این مجموعه غدد محسوب می‌شود. پروستات به شکل مخروطی است که قاعده‌ی آن در بالا و چسبیده به مثانه و رأس آن در پایین قرار دارد. ابعاد این غده معمولا 2 در 3 در 4 سانتیمتر بوده که دارای بافت غده‌ای در زمینه‌ای از بافت عضلانی است. پروستات دور تا دور مجرای ادراری را احاطه کرده است. برخلاف تصور عمومی پروستات نقشی در تمایلات جنسی و نعوظ ندارد، بلکه وظیفه‌ی آن تأمین بخش عمده‌ای از مایع منی است. حدود 30 درصد مایع منی از ترشحات پروستاتی تشکیل می‌شود. [[photow01]] این ترشحات قلیایی حاوی یون‌ها، آنزیم لخته‌کننده و یک ماده‌ی ضد لخته است. قلیایی بودن ترشحات به بقای اسپرم در واژن اسیدی بانوان کمک کرده و آنزیم لخته‌کننده باعث می‌شود تا اسپرم پس از پاشیده شدن در واژن به مدت حدود 20 دقیقه لخته شود. پس از این مدت توسط ماده‌ی ضد لخته، لخته هضم شده و اسپرم‌ها آرام آرام به سوی رحم حرکت کرده تا عمل لقاح با تخمک صورت گیرد. پروستات نیز مانند دیگر اعضای بدن دچار سرطان می‌شود. سرطان پروستات (Prostate Cancer) شایع‌ترین سرطان احشایی در مردان است و دومین علت شایع مرگ ناشی از سرطان در مردان مسن‌تر از 50 سال است. در حقیقت این سرطان یکی از سرطان‌های معمول در مردان بین 65 تا 75 سال است و بروز کلی آن‌ها دراین سنین و بالاتر بیش از 50 درصد است، اما در سنین پایین‌تر هم برحسب عوامل مختلف بروز خواهند یافت. سرطان پروستات ارتباط مستقیمی با ترشح هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) دارد. این سرطان در مراحل اولیه از نظر بالینی خاموش است و حدود 10 درصد آن هنگام بررسی بافت‌شناسی در عارضه‌های بزرگ ‌شدگی خوش‌خیم و هایپرپلازی گرهی پروستات کشف می‌شوند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهند در ایالات متحده‌ی آمریکا از هر 10 مرد یک نفر در طول حیات خود به سرطان پروستات دچار خواهد شد. این سرطان در سیاه‌پوستان آمریکا شایع‌تر از سفیدپوستان، آسیایی‌ها و اسپانیایی‌ها بوده و در سنین پایین‌تری دیده می‌شود. سرطان پروستات در اروپا، استرالیا، کشورهای اسکاندیناوی و همچنین روسیه نیز در حال افزایش است. سرطان پروستات 18درصد مردان ایالات متحده را درگیر می‌کند و مسبب سه درصد کل مرگ و میرهای این کشور در سال 2005 بوده است. در همان سال 230 هزار مورد جدید ابتلا و 30 هزار مرگ دراثر این سرطان ثبت شد. همچنین در انگلستان نیز همه ساله در حدود 35 هزار مورد ابتلا شناسایی می‌شوند که 10 هزار نفر آنها جان می‌سپارند. سرطان پروستات می‌تواند با سنجش میزان آنتی‌ژن سرمی مخصوص پروستات (PSA) در مراحل اولیه تشخیص داده شود، اما 10 تا 20 درصد موارد به تازگی تشخیص داده شده به همراه درگیری‌های پیشرفته‌‌ی ارگان‌های محلی بوده است. عوامل ایجادکننده سرطان پروستات برخی مطالعات بالینی روند ابتلا را به عوامل زیر نسبت می‌دهند: سن: این سرطان بیشتر در افراد بالای 60 سال دیده می‌شود و افراد زیر 50 سال کم‌تر به آن مبتلا می‌شوند، اما روند ابتلا در سنین پایین‌تر در حال افزایش است. اوج بروز بین سنین 65 تا 75 سالگی بوده و بروز آن در مردان مسن‌تر از 80 سال بیش از 50 درصد است. عوامل هورمونی: هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) و به‌ویژه «دی هیدروکسی تستوسترون» که از تستوسترون ایجاد می‌شود و فعال‌تر از آن است، نقش مهمی در رشد و گسترش سلول‌های سرطانی پروستات ایفا می‌کنند. هورمون‌های مردانه از بیضه‌ها و غدد فوق کلیه ترشح می‌شوند. این سرطان در مردانی که پیش از بلوغ اخته (برداشتن بیضه‌ها) شده‌اند، دیده نشده است که خود بر نقش هورمون‌های مردانه‌ در ایجاد این سرطان حکایت دارد. نژاد: همان‌طور که اشاره شد این بیماری در سیاه‌پوستان آمریکا بیشتر از هر نژاد دیگری دیده می‌شود. مشخص نیست که علت این تفاوت‌های نژادی مربوط به عوامل ژنتیکی، محیطی و یا ترکیبی از این دو باشد. شیوع سرطان‌های تصادفی پروستات در تمام نژادها برابر است که این امر نشان می‌دهد تفاوت‌های نژادی در رشد ضایعه بیش از ایجاد اولیه‌ی آن نقش دارد. افرادی که از مناطق کم‌خطر به مناطق پر خطر مهاجرت می‌کنند همچنان شانس ابتلای کم‌تری را خواهند داشت، اما در نسل بعدی خطر بیماری در حد متوسط خواهد بود. وراثت: سابقه‌ی ارثی سرطان پروستات عامل مهمی در ابتلا به این سرطان است. وجود سابقه‌ی سرطان پروستات بین اعضای نزدیک و درجه اول خانواده از جمله پدر و برادر احتمال ابتلا به این سرطان را افزایش می‌‌دهد. رژیم غذایی: به‌طور خلاصه استفاده‌ی بیش از حد از چربی‌های حیوانی باعث افزایش خطر ابتلا به این بیماری خواهد شد، علاوه بر این که دیگر مواد سرطان زا در مواد غذایی به‌صورت روزانه وارد بدن می‌شوند. تحقیقات مشخص کرده است که افراد با میزان بالای اسیدهای چرب کوتاه زنجیر «امگا» خصوصا امگا 6 در خون خود، شانس بیشتری برای ابتلا دارند. مواد شیمیایی: تماس با مواد شیمیایی سرطان‌زا در محیط مانند کادمیم، که در تهیه برخی آلیاژها و باتری کاربرد دارد و همچنین کروم، عامل مستعدکننده و پیشتاز در ایجاد سرطان پروستات است. بیماری‌های مقاربتی: عفونت‌های مقاربتی چون سیفیلیس و همچنین التهاب و دیگر عفونت‌های تناسلی و پروستات، شانس ابتلا را افزایش می‌دهند. کاهش ویتامین D: شواهدی از کمبود ویتامین D و افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات پیدا شده است. [[photow02]] مراحل سرطان پروستات بر اساس سیستم TNM به‌طور کلی به چهار مرحله‌ی اصلی تقسیم می‌شود: مرحله‌ی اول یا T1: سرطان بسیار کوچک بوده و در آزمایش راست روده، پروستات طبیعی به نظر می‌رسد. مرحله‌ی دوم یا T2: در آزمایش راست روده یک یا دو طرف پروستات سفت شده است و غده هنوز در بافت پروستات قرار دارد. مرحله‌ی سوم یا T3: سرطان پروستات را پاره کرده و ممکن است بافت‌های مجاور مانند باریکه‌ی مثانه و کیسه‌های منی را درگیر کرده باشد. در این مرحله شخص هنگام دفع ادرار درد شدیدی را حس می‌کند. مرحله‌ی چهارم یا T4: سرطان به غدد لنفاوی و سایر بافت‌های دور و نزدیک دست‌اندازی کرده است. علایم سرطان پروستات سرطان پروستات در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارد و تنها هشدار میزان بالای PSA خواهد بود. علایم شایع این بیماری به قرار زیر است: ادرار کردن پی‌در‌پی (افزایش دفعات)
تعدد دفع ادرار در شب
شروع سخت ادرار کردن، جریان ضعیف ادرار و ادرار منقطع
در مراحل بعدی عدم توانایی دفع ادرار
وجود خون در ادرار و مایع منی و درد در هنگام ادرار کردن
خروج منی (انزال) همراه با درد
درد مداوم در قسمت پایین کمر
بی‌اختیاری در رفع ادرار و مدفوع همان‌طور که ذکر شد غده‌ی پروستات مجرای ادراری را احاطه کرده است و در پی سرطان و افزایش حجم غده این مجرا تنگ و نهایتا بسته خواهد شد. وجود خون در ادرار و منی به دلیل پیشرفت سرطان و پاره شدن پروستات و مجاری ادراری - تناسلی خواهد بود. صدمه‌ی غیر مستقیم کلیه‌ها در نتیجه‌ی بسته شدن مجرای ادراری و پس زدن ادرار به کلیه‌ها دور از انتظار نخواهد بود. علایم دست‌اندازی سرطان پروستات بیشتر در استخوان‌ها ظاهر خواهد شد. درد در ستون مهره‌ها، دنده‌ها، استخوان لگن، بخش فوقانی استخوان ران از عوارض استخوانی این دست‌اندازی‌ها خواهد بود. دست‌اندازی به ستون مهره‌های همچنین می‌تواند باعث فشار به نخاع شود. این فشار موجب بی‌اختیاری در دفع ادرار و مدفوع می‌شود. [[photow03]] تشخیص و درمان سرطان پروستات تشخیص توسط نمونه‌برداری، تصویربرداری و یافتن فاکتورهای سرطانی در خون و منی صورت می‌پذیرد. یافتن PSA و اندازه‌گیری میزان آن کمک شایانی در تشخیص بیماری خصوصا در هنگام درمان به منظور موفقیت‌آمیز بودن آن و پس از درمان برای بررسی عود مجدد بیماری خواهد کرد. تشخیص اولیه به کمک معاینه‌ی دستی پروستات از راه مقعد (DRE) نیز بسیار رواج دارد. درمان نیز با درنظر گرفتن شرایط بیمار انجام خواهد شد: تحت نظر گرفتن بیماری: در این روش بیمار به‌طور دقیق تحت نظر پزشک قرار می‌گیرد، بدون این که الگوی درمانی بر روی او اعمال شود. این روش برای بیمارانی تجویز می‌‌شود که جراحی برای‌شان مفید نیست و یا رشد غده سرطانی پروستات آنها بسیار کند و آهسته است و در درازمدت تأثیر سوء بر سلامتی او نخواهد گذاشت. جراحی: برداشتن کامل غده پروستات یا پروستکتومی (Prostatectomy). جراحی سرد یا سرما درمانی: استفاده درمانی از سرمای شدید. در این روش پزشک با انداختن سوند درون غده پروستات از طریق شکاف کوچکی بین مقعد و کیسه حاوی بیضه‌‌‌ها نیتروژن مایع را به غده پروستات هدایت می‌‌کند. نیتروژن مایع در داخل بافت منجر به انجماد بافت و انهدام سلول‌های سرطانی بافت غده پروستات می‌‌شود. سرما درمانی روشی موثر برای درمان مقاطع کوچک ابتلا به سرطان است. احتمال آسیب دیدگی مثانه و التهاب دستگاه تناسلی از عوارض جانبی این روش است. شیمی درمانی: همان‌طور که در مطالب پیشین اشاره شد، استفاده از داروهای شیمی درمانی منجر به انهدام سلول‌های سرطانی می‌‌شود. پرتو درمانی: از آنجا که تومور ممکن است بافت‌های اطراف غده پروستات را در بر گرفته باشد، انجام جراحی و برداشتن غده پروستات کافی نیست و هر تظاهری از وجود PSA در آزمایش حاکی از گستردگی تومور است. در چنین وضعیتی الگوهای درمانی وسیع‌‌تری مانند پرتو درمانی پی‌گیری می‌‌شود. هدف از پرتو درمانی کنترل رشد سلول‌های سرطانی است. تابش اشعه به محل تومور به دو صورت انجام خواهد گرفت: داخلی و خارجی پرتو درمانی خارجی: در این روش اشعه از چند زاویه مختلف از خارج از بدن به تومور هدایت می‌‌شود. این روش کاملا بدون درد است و به مدت 7 تا 8 هفته ادامه دارد. ولی بیمار از عوارض جانبی مانند تحریک‌‌پذیری مقعد، اسهال و خستگی مفرط ناشی از تابش پرتو شکایت می‌کند. اثرات اشعه ممکن است واکنش‌های پوستی به صورت التهاب، خارش، سوزش، ترشح یا پوسته پوسته ‌شدن پوست را به دنبال داشته باشد. تهوع، ‌استفراغ، بی‌‌اشتهایی و آسیب‌های عروقی و تنفسی می‌تواند از دیگر عوارض جانبی پرتو درمانی باشد. همچنین پرتو درمانی ممکن است باعث سرکوب سیستم خونساز بدن و کاهش گلبول‌های سفید و ضعف سیستم ایمنی بدن و نهایتاً بروز عفونت شود. پرتو درمانی داخلی یا براکی تراپی (Brachy Therapy): براکی تراپی برای رساندن مستقیم مقدار زیادی تشعشع به ضایعه بدخیم است. در این روش، در اتاق عمل با استفاده از سرنج‌‌های نازک مواد یونیزان در بدن بیمار کاشته می‌‌شود. هورمون درمانی: از آنجا که هورمون تستوسترون به رشد سرطان غده پروستات کمک می‌کند، هدف از هورمون درمانی کاهش هورمون جنسی در بدن است. این روش با به کارگیری داروهای ضد تستوسترون انجام می‌‌گیرد و شامل تجویز هورمون استروژن به عنوان قرص است که تاثیر ضد تستوسترون دارد. عوارض جانبی استفاده از قرص‌های حاوی استروژن شامل درد در پستان و رشد پستان است که با قطع مصرف قرص‌‌ها از بین می‌‌رود. روش هایفو (HIFU) یا (High Intensity Focused Ultrasound): استفاده از امواج فراصوت برای نابودی سلول‌های سرطانی. هایفو روشی است كه با استفاده از انرژی مافوق صوت متمرکز و با شدت زیاد، باعث گرم شدن واز بین رفتن بافت سلولی پروستات می‌شود. در این روش بیمار نیاز به بستری شدن ندارد و فقط برای چند روز سوند ادراری خواهد داشت. در روش هایفو میزان موفقیت به اندازه موفقیت در عمل جراحی است. ضمن آن که عوارض آن بسیار كم‌تر از جراحی و بیهوشی تنها به صورت موضعی است. در کنار این روش‌ها، از درمان‌های حمایتی برای رفع عفونت‌های احتمالی دستگاه ادراری - تناسلی استفاده خواهد شد. [[photow04]] پیشگیری مانند اکثر سرطان‌ها، اگر در پیشگیری سرطان پروستات نیز دقیق باشیم می‌توانیم از مهم‌ترین عاضه‌ی آن یعنی مرگ جلوگیری کنیم. به‌طور کلی باید با مشاهده‌ی هر روند غیرمعمول در دستگاه ادراری - تناسلی به پزشک متخصص (اورولوژی) مراجعه کرد. راه‌های پیشگیری معمول بدین شرح هستند: رژیم غذایی کم چرب: یک رژیم غذایی کم چرب می‌تواند در پیشگیری موثر باشد. چربی‌های حیوانی خطر درگیری با سرطان پروستات را افزایش می‌دهند. همچنین مصرف چربی‌های امگا با زنجیره‌ی طویل نیز در پیشگیری از این بیماری موثر خواهد بود. مصرف ویتامین‌ها: ویتامین E که معمولاً به همراه سلنیوم تجویز می‌شود می‌تواند نقش به سزایی در کاهش ابتلا داشته باشد. بهتر است ویتامین E از مواد طبیعی مانند تخمه‌ی آفتابگردان، بادام، فلفل شیرین و اسفناج دریافت گردد. مصرف مواد غذایی رنگدانه‌دار: گوجه‌فرنگی، فلفل قرمز و سبز، اسفناج، هندوانه، مرکبات، کلم بروکلی و انواع دیگر مواد رنگدانه‌دار طبیعی در کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات موثرند. نقش لیکوپن (رنگدانه‌ی قرمز) گوجه‌فرنگی در کاهش موثر خطر ابتلا به سرطان پروستات مدت‌هاست که به اثبات رسیده است. این رنگدانه‌ها مواد آنتی‌اکسیدان قدرتمندی محسوب می‌شوند که از تخریب DNA سلول‌ها و در نهایت سرطانی شدن آن‌ها جلوگیری می‌کنند. مصرف چای سبز و سویا: چای سبز به دلیل داشتن ترکیبی به نام «پلی فنل» و سویا به دلیل داشتن هورمون استروژن خطر ابتلا را کم می‌کنند. خودارضایی و انزال منظم: خود ارضایی همان‌طور که در مطلب خود ارضایی بحث شد، می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات موثر باشد. بر اساس نتایج تحقیقی که در سال 2003 در انجمن سرطان ویکتوریای استرالیا اعلام شد، افرادی که به طور منظم و بیش از پنج مرتبه در هفته خود ارضایی می‌کنند تا یک سوم خطر ابتلا به سرطان پروستات را در خود می‌کاهند. تأثیر بیشتر این عمل در دهه‌های 20 تا 50 زندگی فرد خصوصا دهه‌ی 20 زندگی مشخص می‌شود. پیش از این گفته شده بود که خودارضایی و داشتن چندین شریک جنسی خطر ابتلا به سرطان پروستات را تا 40 درصد افزایش می‌دهد. باید در نظر داشت که اگر خود ارضایی از این حد بیشتر شود خود می‌تواند به دستگاه تناسلی آسیب‌رسان باشد.
منابع: آسیب شناسی اختصاصی رابینز، به نظارت و تدوین دکتر مسلم بهادری، انتشارات اندیشه‌ی رفیع، صص 426 تا 430
انجمن سرطان پروستات آمریکا
انجمن سرطان پروستات انگلستانمرکز ملی سرطان امریکا
پزشکان بدون مرز
امدیسین مرتبط: درآمدی‌ بر سرطان- بخش اول درآمدی بر سرطان- بخش دوم درآمدی بر سرطان- بخش سوم درآمدی بر سرطان- بخش چهارم درآمدی بر سرطان- بخش پنجم]]> http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/06/post_64.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/06/post_64.html پزشکی Sat, 28 Jun 2008 16:56:20 +0000 سرطان کلیه انواع سرطان سلول کلیوی: سرطان سلول کلیوی به سه نوع کلی تقسیم بندی می‌شود: ۱- کارسینوم سلول روشن:‌ شایع‌ترین نوع بوده و در حدود ۸۰٪ سرطان‌های سلول کلیوی را شامل می‌شود. ۲- کارسینوم پاپیلاری:‌ ۱۰-۱۵٪ موارد را شامل می‌شود. ۳- کارسینوم کروموفوب:‌ نادرترین نوع بوده و در حدود ۵٪ موارد را شامل می‌شوند. نوع دیگری از سرطان به نام «تومور ویلمز» (Wilms Tumor) در کلیه‌ی کودکان زیر ۱۰ سال رخ می‌دهد که گرچه جزو سرطان‌های سلول کلیوی محسوب نمی‌شود، اما اهمیت آن در این نکته است که سومین سرطان شایع اعضای بدن در کودکان محسوب می‌شود. مراحل سرطان کلیه: چهار مرحله‌ی اساسی، برحسب طبقه‌بندی رابسون در این سرطان مشهود است: مرحله‌ی یک: ‌سرطان محدود به کپسول کلیه است (هر کلیه به‌دور خود توسط کیسه‌ای از جنس بافت همبندی محکم احاطه می‌شود که وظیفه‌ی اساسی آن انسجام‌‌بخشی به کلیه است). مرحله‌ی دو: ‌سرطان به چربی‌هایی که بر روی کپسول قرار دارند، دست‌اندازی کرده است اما هنوز هم محدود به بافت و حدود کلیه است. مرحله‌ی سه: ‌سرطان به ورید کلیوی و یا غدد لنفی محلی، دست‌اندازی کرده است. مرحله‌ی چهار: ‌سرطان به اعضا و احشای هم‌جوار و نقاط دورتر دست‌اندازی کرده است. عوامل ایجاد کننده: عوامل ایجاد‌کننده به‌طور کامل مشخص نشده‌اند و یا بیشتر به عنوان عوامل تشدید کننده‌ی خطر ذکر شده‌اند: ۱- سیگار:‌ استعمال سیگار و دخانیات، خطر ابتلا را تا دو برابر افزایش می‌دهد. ۲- چاقی:‌ چاقی و اضافه وزن، رابطه‌ی مستقیم با بروز سرطان کلیه دارد. ۳- فشارخون بالا. ۴- برخی داروهای ضد‌درد: ‌خصوصاً ترکیبات حاوی فناستین که در دوزهای بالا مصرف شوند. برخی دیگر داروها چون پاراستامول (استامینوفن) نیز میزان بروز این سرطان را افزایش می‌دهند. ۵- دیالیز و ابتلا به بیماری‌های کیستی کلیه: ‌در افرادی که به‌دنبال دیالیز مزمن دچار بیماری‌های کیستی کلیه (مانند پلی‌کیستیک اکتسابی) می‌شوند، احتمال ایجاد سرطان سلول کلیوی تا ۳۰ برابر افزایش می‌یابد. ۶- سندرم توبروس اسکلوروزیس (Tuberous Sclerosis): ‌یک سندرم چندگانه‌ی ارثی که تومورهای خوش‌خیم در اعضا و جوارح بدن مانند چشم، مغز، پوست، ریه و قلب ایجاد می‌شوند. ۷- بیماری فون هیپل لیندو (Von Hippel-Lindau یا VHL):‌ یک بیماری موروثی که مانند سندرم توبروس اسکلوروزیس سرطان‌های مختلفی در مناطق پرخون بدن بخصوص در مخچه و شبکیه‌ی چشم ظاهر می‌شوند. ۸- برخی مواد شیمیایی: ‌قرار گرفتن در معرض برخی عناصر شیمیایی چون کادمیوم به‌خصوص در افراد سیگاری خطر ابتلا را افزایش می‌دهد. برخی دانشمندان باور دارند که استنشاق مقادیر متنوعی از گازهای شیمیایی در زنان خطر بروز این سرطان را به‌شدت افزایش می‌دهد. [[photow02]] ۹- نژاد: ‌سرطان کلیه در اروپای شمالی (اسکاندیناوی) و آمریکای شمالی نسبت به آسیا و آفریقا بیشتر بروز می‌یابد. در ایالات متحده میزان بروز در میان سفیدپوستان و سیاهپوستان تقریباً برابر است اما این میزان همانطور که در ابتدا گفته شد ،در میان سیاهپوستان به‌سرعت درحال افزایش است. ۱۰- جنسیت:‌ سرطان کلیه در مردان نسبت به زنان دارای میزان یک وشش دهم (۱/۶) به یک است. ۱۱- سن:‌ این سرطان بیشتر در دهه‌های ۴۰ تا ۶۰ زندگی دیده می‌شود اما در افراد جوانتر با استعداد و سوابق ژنتیکی نیز ایجاد می‌شود. علایم: سه علامت مهم این سرطان عبارتند از: خونریزی بدون درد در ادرار (هماچوری)‌، توده قابل لمس شکمی (ندر‌تاً با احساس سنگینی) و درد مبهم پهلوها. خونریزی ممکن است به‌صورت ظاهری مداوم نباشد، اما از دید میکروسکوپی به سبب آسیب بافت کلیه دائمی خواهد بود. خونریزی در ۵۰٪ موارد ابتلا وجود دارد. دیگر علایم شامل: ۱- رنگ غیرطبیعی ادرار به دلیل وجود خون: سیاه یا قهوه‌ای زنگ زده ۲- کاهش وزن به دلیل سوءتغذیه ۳- ناراحتی‌های مفصلی در اثر دست اندازی تومور به استخوان‌ها و مفاصل ۴- بزرگ شدن یک بیضه (واریکوسل): به دلیل دست‌اندازی تومور به ورید بیضه ۵- اختلالات بینایی ۶- وجود نقاط پرخون در قسمتی از بدن و درمقابل بروز نقاط رنگ پریده در قسمت‌های دیگر ۷- ازدیاد رویش مو در بانوان به سبب برهم خوردن نظم هورمونی ۸- یبوست ۹- افزایش فشارخون ۱۰- افزایش کلسیم خون [[photow03]] در بعضی منابع این عوارض نیز ذکر شده‌اند: تب، درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس و تنفس بدبو. در بسیاری از بیماران تومور اولیه بدن علامت بوده و وقتی کشف می‌شود که به دیگر ارگان‌ها دست اندازی کرده باشد. محل شایع دست اندازی‌ها ریه و استخوان‌ها است. تشخیص و درمان: در امر تشخیص، مانند بیشتر سرطان‌ها چندین روش مختلف به‌کار می‌رود. به‌طور خلاصه تشخیص سرطان کلیه توسط تکنیک‌های تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی و سونوگرافی صورت می‌گیرد که در دیگر سرطان‌ها نیز به‌کار می‌روند. همچنین آزمایشات میزان اوره‌ی خون و ادرار، میزان مایعات بدن، شکل ظاهری کلیه، کارکرد کبد، کلسیم خون، میزان چسبندگی پلاکت‌ها و زمان انعقاد خون نیز انجام می‌شوند. اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود تا ۹۰٪ قابل درمان و بهبودی کامل خواهد بود. درمان این سرطان بر دو بخش کلی است: ۱- درمان بر پایه‌ی جراحی: جراحی کلیه یا نفرکتومی (Nephrectomy) صورت می‌گیرد که تومور و بافت‌های درگیر آن به‌طور کامل برداشته می‌شوند. در بیشتر موارد غده‌ی فوق کلیه و حتی غدد لنفی محلی نیز برداشته خواهند شد. در نفرکتومی کامل، کلیه‌ی درگیر تماماً برداشته خواهد شد. این روش مانند بیشتر سرطان‌ها موفق‌ترین روش درمان سرطان کلیه خواهد بود. ۲- درمان بدون جراحی: در برخی موارد که شخص مبتلا وضعیت مساعدی، همانند بالا بودن سن ‌یا وجود بیماری‌های دیگر، برای جراحی نداشته باشد از دیگر روش‌های درمانی استفاده خواهد شد. این روش‌ها همان‌طور که در مطالب پیشین ذکر شد، شامل شیمی درمانی و پرتو‌درمانی خواهند بود. شیمی درمانی موفق زمانی خواهد بود که بیشتر حجم تومور و یا تمام آن با جراحی برداشته شده باشد که پس از جراحی و برای از بین‌بردن دست‌اندازی‌های احتمالی و باقیمانده‌ی تومور انجام می‌شود. پرتو درمانی در این سرطان به تنهایی موفقیت اندکی دربر دارد و معمولاً به همراه شیمی درمانی انجام می‌شود. علاوه بر پرتو درمانی با پرتوهای گاما و ایکس می‌توان از امواج صوتی با فرکانس بالا (Ultra Sound) نیز در درمان استفاده کرد. [[photow04]] درمان با سرد کردن (Cryoablation) و یا گرم کردن (Hyperthermia) تومور نیز انجام می‌شود که جزو درمان‌های پشتیبان محسوب می‌شوند و در افرادی که وضعیت مناسب جراحی را ندارند به همراه شیمی درمانی و پرتو‌درمانی صورت خواهد گرفت. درمان‌های بیولوژیک یا ایمنی درمانی توسط دوزهای متفاوتی از اینترلوکین ها (IL) و سایر داروهای بیولوژیک صورت خواهد گرفت. تقویت سیستم ایمنی فرد برای حذف طبیعی سلول‌های سرطانی در نقاط دست اندازی شده‌ی احتمالی حائز اهمیت است. پیشگیری: مبحث پیشگیری در مواردی چون نژاد و سندرم‌های ارثی، در عمل ناممکن است، اما در بیشتر موارد می‌توان از سیگار، چاقی، فشار خون بالا و مواد شیمیایی پیشگیری کرد. برای کاهش خطر سرطان کلیه مصرف مایعات سالم توصیه می‌شود. در مصرف مایعات و آب سالم نکته‌ای وجود دارد آن‌هم این‌که باید توجه کرد مصرف آب و مایعات از حد معینی (بسته به ظرفیت و حجم بدن شخص) تجاوز نکند زیرا باعث بروز ناراحتی‌هایی چون «مسمومیت آب» خواهد شد. بسیار دیده شده است که در رسانه‌ها تاکید بر مصرف روزی ۸ لیوان آب می‌شود. این امر زمانی صحیح خواهد بود که اولاً در فصل گرما قرار داشته باشیم و دوماً آب موجود در غذا را نادیده بگیریم. باید به این نکته نیز توجه کرد که مصرف بیش از حد آب و مایعات نه تنها کمکی به پیشگیری از سرطان و بیماری‌های کلیوی نمی‌کند، بلکه با افزایش حجم خون و در نتیجه افزایش فشار خون و تخریب و فرسودگی بافت کلیه کمک به بروز سرطان و دیگر ناراحتی‌های آن خواهد کرد. شواهدی از مصرف قهوه و چای در پیشگیری و کاهش خطر سرطان کلیه یافت شده است. منظور از چای، چای با غلظت کم و در اصطلاح چای کمرنگ است. چای با دارا بودن مواد مُدر و برخی آنتی اکسیدان‌ها و دیگر مواد ضد سرطانی، در پیشگیری از این سرطان موثر است. علاوه بر فشار خون بالا، برخی دیگر از بیماری‌های عمومی بدن، چون دیابت با نقش تخریبی و پوسانندگی کلیه و دیگر بافت‌های بدن، در بروز این سرطان نقش دارند.
مرتبط: درآمدی‌ بر سرطان- بخش اول درآمدی بر سرطان- بخش دوم درآمدی بر سرطان- بخش سوم درآمدی بر سرطان- بخش چهارم منابع: ۱- آسیب شناسی اختصاصی رابینز، به نظارت و تدوین دکتر مسلم بهادری، انتشارات اندیشه‌ی رفیع، صص ۲۸۴ تا ۲۸۸ ۲- emedicine ۳- mayoclinic ۴- وبگاه اختصاصی سرطان کلیه ۵- مرکز ملی سرطان امریکا ۶- ویکی‌پدیا ]]> http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/06/post_63.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/06/post_63.html پزشکی Fri, 13 Jun 2008 14:00:18 +0000 سرطان بیضه انواع سرطان بیضه: سرطان بیضه معمولاً بر سه نوع است: ۱- ‌تومور سلول‌های زایا (Germ Cell): اين تومور شايع‌ترين نوع سرطان بيضه است و از هر ۱۰‌مورد سرطان بيضه ۹ مورد آن از اين دسته‌اند. اين سرطان سلول‌های توليد کننده‌ی اسپرم را درگير می‌کند و خود شامل دو گروه سرطان است: الف) سمينوما یا ژرمینوما (Seminoma یا Germinoma): معمولاً در اواخر دهه ۳۰ تا اوايل۵۰ سالگی ديده می‌شود. این تومورها معمولاً مدت زیادی محدود به بیضه خواهند ماند. ب) سرطان غيرسمينومايی (Non Seminomal): در سنين جوان‌تر ديده می‌شود و معمولاً در فواصل سنين ۱۸ تا ۴۰سالگی اتفاق می‌افتد. ۲- تومورهای استرومال (Stromal): در سلول‌های توليد کننده‌ی هورمون مردانگی و بافت همبندی اطراف آن ديده می‌شود. اين تومورها معمولا خوش‌خيم هستند، به بيرون بيضه گسترش نمی‌يابند و با عمل جراحی کاملاً برطرف می‌شوند. ۳- تومورهای ثانویه‌ی بیضه: ناشی از متاستاز تومورها به ساير نقاط بدن هستند. اين نوع تومورها معمولاً در مردان بالای ۵۰ سال دیده می‌شوند و شايع‌تر از تومورهای اوليه با منشأ خود بيضه هستند. درمان معمول آن‌ها برداشتن توسط جراحی و سپس راديوتراپی و شيمی درمانی است. در پسربچه‌هايی که لوسمی (سرطان خون) حاد دارند گاهی سلول‌های سرطانی می‌تواند به بيضه‌ گسترش يابد و ايجاد سرطان کند. سرطان پروستات، ريه، پوست، کليه و ساير ارگان‌ها نيز می‌تواند به بيضه گسترش يابد. عوامل دخیل در ایجاد سرطان بیضه: علت دقيق اکثر موارد سرطان بيضه مشخص نيست، ولی تعدادی از عوامل خطر مستعد‌کننده ايجاد اين سرطان شناخته شده است: ۱- نهان بیضگی: ‌اين مشکل عامل خطر اصلی به حساب می‌آيد. پیش از تولد، بيضه يک جنين پسر در شکم وی قرار دارد و درست قبل از تولد و يا ماه‌های اول بعد از تولد بيضه‌ها پايين آمده و درون اسکروتوم (کیسه‌ی پوشش دهنده‌ی بیضه‌ها) قرار می‌گيرد. نهان بیضگی خطر ابتلا را ۳ تا ۵ برابر افزایش می‌دهد. تقريباً در ۳٪ از پسران بيضه‌ها پايين نمی‌آيد که به آن «نهان بيضگی» گويند و بايد در همان سنين کودکی نسبت به پايين آوردن آنها به وسيله جراحی اقدام کرد، در غير اين‌صورت در بيضه باقيمانده در شکم شانس سرطان بيضه بسيار افزايش می‌يابد. [[photow02]] وجود سرطان در یک بیضه خطر گسترش سریع آن را به بیضه‌ی مقابل خواهد داشت همچنین بروز سرطان در یک بیضه با افزایش مشخص خطر سرطانی شدن بیضه‌ی سمت مقابل همراه است. ۲- سابقه‌ی خانوادگی: خطر بروز انواع سرطان در خواهر و برادران مرد مبتلا به سرطان بیضه افزایش می‌یابد اگرچه هیچ‌گونه ناهنجاری ژنتیکی مشخصی به عنوان علت این افزایش خطر شناسایی نشده است. ۳- سایز بدن: محققان سوئدی به تازگی دريافته‌اند که اين سرطان در افرادی که به طور ژنتيکی اندامی کشيده و لاغر دارند بيشتر ديده می‌شود. ۴- نژاد و قومیت: همان‌طور که اشاره شد اين سرطان در سفيد‌پوستان آمريکا بیشتر از سیاهپوستان دیده می‌شود. برخی منابع به دخیل بودن عوامل زیر در سرطان بیضه اشاره کرده‌اند اما این عوامل تاکنون بطور قطع اثبات نشده‌اند: انواع عفونت‌های تناسلی و ویروس ایدز (احتمالاً به دلیل تضعیف ایمنی)، برخی سندروم‌ها همچون سندرم عدم حساسیت به آندروژن و ناهنجاری کروموزوم ۱۲ که البته نقش آن در سرطان بیضه ناشناخته مانده است. مراحل سرطان بیضه: برخلاف سرطان‌هایی چون سرطان روده بزرگ، این سرطان به سه مرحله تقسیم می‌شود: مرحله‌ی‌ اول: ‌سرطان در بیضه‌ها قرار دارد و غده‌های لنفاوی را درگیر نکرده است (در این مرحله شانس بهبودی بیش از ۹۵ درصد خواهد بود). [[photow03]] مرحله‌ی دوم: ‌سرطان به غدد لنفاوی محلی و دیگر غدد لنفی خصوصاً غدد لنفاوی زیر پرده‌ی دیافراگم دست‌اندازی کرده است. مرحله‌ی سوم: ‌سرطان علاوه بر غدد لنفاوی محلی و زیر پرده‌ی دیافراگم، به غدد لنفاوی دورتر نیز دست‌اندازی کرده است. علایم: مبتلایان به این سرطان اغلب با بزرگی بدون درد یک یا هردو بیضه مراجعه می‌کنند به همین علت برخی دانشمندان و منابع این سرطان را سرطان «بدون درد» می‌نامند گرچه در مراحل پیشرفته درد ظاهر خواهد شد. برخی علایم بشرح زیرند: ۱- ‌وجود برجستگی در یک یا هر دو بیضه: برجستگی‌ها اکثراً توسط خود فرد و با معاینه‌ی بیضه‌ها توسط خود او صورت می‌گیرد. باید توجه داشت که هر برجستگی نشانه‌ی سرطان نیست اما می‌تواند به عنوان عامل خطرساز مطرح شود. از هر ۱۰ مورد سرطان در ۹ مورد توده‌ای در بیضه لمس می‌شود. ۲- بزرگی یا سفت شدن بیضه: منظور از سفت شدن اینست که بیضه همانند یک تخم‌مرغ پخته و برای مدتی بیش از ۴۸ ساعت به‌طور مداوم و برگشت ناپذیر سفت شود. برخی منابع اصطلاح «سنگی‌شدن» بیضه را به‌کار می‌برند که نادرست است. بزرگ شدگی معمولاً در یک بیضه اتفاق می‌افتد. بیضه‌ی سرطانی ممکن است بیش از سه برابر حالت عادی خود بزرگ شود و همزمان بیضه‌ی دیگر بسیار کوچک خواهد شد. علت این امر، جذب خون توسط تومور به دلیل سوخت و ساز بالا و نیاز بیشتر آن به خون خواهد بود. بزرگی اندک یک بیضه از دیگری امری طبیعی است. ۳- حساسیت نامعمول: به همراه بی‌حسی و یا حتی درد. ۴- کاهش و یا متوقف شدن فعالیت جنسی: شامل عدول از انجام فعالیت جنسی به سبب کاهش میل جنسی. ۵- آب آوردن اسکروتوم. ۶- احساس درد در ناحیه‌ی زیر شکم: بیشتر اوقات مکان درد غیرقابل تشخیص و مبهم خواهد بود. ۷- وجود خون در مایع منی: به دلیل آسیب بیضه و کانال‌های اسپرم‌بر و در پی آن خونریزی در مایع منی خون دیده می‌شود. وجود خون در منی همیشه نشانگر سرطان نیست بلکه برخی عفونت‌ها نیز موجب این امر می‌شوند. ۸- احساس خستگی و ضعف عمومی. علایم دیگری که کمتر شایعند: رشد و تورم دردناک پستان‌ها، رشد موهای صورت و بدن در پسران جوان قبل از بلوغ (هردو به دلیل برهم خوردن نظم هورمونی در نتیجه‌ی اختلال در تولید و یا افزایش تولید هورمون مردانه). تشخیص: در امر تشخیص همان‌طور که اشاره شد درصورت مشاهده‌ی هر‌گونه حالت غیرعادی مانند بزرگ شدن و سفتی بیضه و همچنین وجود برجستگی در بیضه باید به پزشک مراجعه کرد. این تغییرات را معمولاً خود شخص به راحتی می‌تواند با روشی ساده تشخیص دهد. [[photow04]] در این روش، بیضه‌ها توسط انگشتان لمس می‌شوند و هرگونه برجستگی در این روش مشخص خواهد شد. در این روش به‌طور معمول نباید هیچ‌گونه دردی احساس شود. انجام این آزمایش بطور منظم و هفتگی و همچنین بعد از حمام آب گرم (به سبب شل شدگی اسکروتوم و راحتی لمس) توصیه می‌شود. از دیگر راه‌های تشخیص می‌توان به سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن، آزمایش خون (برای آزمایش فاکتورهایی که در این سرطان در خون افزایش می‌یابند مانند hCG و AFP) و روش ام‌آر‌آی برای بررسی دست‌اندازی سرطان به دیگر نقاط بدن همچون ستون مهره‌ها و مغز. درمان: ۱- جراحی: معمولاً بطور کامل بیضه‌ی درگیر را خارج می‌کنند اما در سرطان‌های غیر بدخیم می‌توان قسمتی از بافت بیضه را که توموری شده است برداشت و بیضه را خارج نکرد (Orchiectomy). در حال حاضر به دلیل بدخیم بودن اکثر تومورهای بیضه و امکان عود مجدد تومور و یا گسترش آن، کل بیضه برداشته می‌شود. پس از خارج‌سازی یک بیضه، بیضه‌ی مقابل توانایی تولید اسپرم و هورمون مردانه به مقدار کافی را خواهد اشت اما باید مرتب از نظر ایجاد سرطان بررسی شود. در صورت برداشت هر دو بیضه شخص عقیم خواهد شد اما هورمون مردانه بصورت دارو برای او تجویز خواهد شد. جراحی در مرحله‌ی ۱ بسیار موثرتر از مراحل پیشرفته خواهد بود. ۲- پرتو درمانی: تابش اشعه به یک و یا هر دو بیضه در مرحله‌ی دوم سرطان‌های سمینوما و یا بصورت درمان مکمل در مرحله‌ی اول برای کاهش خطر گسترش (خصوصاً در غدد لنفی) استفاده می‌شود. در صورت تابش اشعه به یک بیضه، بیضه‌ی مقابل با محافظ پوشانده خواهد شد. ناباروری در اثر پرتو درمانی از عوارض جانبی این روش خواهد بود. پرتو درمانی در سرطان‌های غیرسمینومایی به عنوان درمان اول و اصلی استفاده نمی‌شود، زیرا دوز بالایی از اشعه مورد نیاز خواهد بود و در این گونه موارد شیمی درمانی بهتر جواب می‌دهد. ۳- شیمی درمانی: به دلیل اثرات مخرب پرتو درمانی، استفاده از روش شیمی درمانی برای سرطان بیضه حداقل به عنوان راه مکمل پرتو درمانی رایج‌تر است. معمولاً از دو یا چند دارو به‌طور همزمان در این روش استفاده خواهد شد. شیمی درمانی، درمان استاندارد در سرطان‌های غیر سمینومایی است علی‌الخصوص هنگامی که به دیگر نقاط بدن گسترده شده باشند (مراحل دوم و سوم). شیمی درمانی با معرفی داروهای برپایه‌ی پلاتین، بسیار موفقیت‌آمیز گشته است. پیشگیری: معاینه‌ی منظم بیضه‌ها توسط خود شخص و مراجعه به پزشک در صورت بروز هرگونه ناراحتی در آن بهترین راه جلوگیری از عوارض و مرگ و میر خواهد بود. متاسفانه باید گفت که هیچ راه پیشگیری وجود ندارد و معاینه‌ی بیضه‌ها هم تنها به تشخیص زودهنگام این بیماری کمک خواهد کرد. می‌توان توصیه کرد که نهان بیضگی، از ابتدای کودکی درمان شود و افراد با سابقه‌ی ابتلا به سرطان در خود و یا خانواده مرتباً چکاپ کامل پزشکی را انجام دهند. مرتبط: درآمدی بر سرطان- بخش اول درآمدی بر سرطان- بخش دوم درآمدی بر سرطان- بخش سوم
منابع: ۱- آسیب شناسی اختصاصی رابینز، به نظارت و تدوین دکتر مسلم بهادری، انتشارات اندیشه‌ی رفیع، صص ۴۱۸ تا ۴۲۳ ۲- مرکز ملی سرطان آمریکا ۳- سایت اختصاصی سرطان بیضه ۴- مراحل دقیق اجرای تست بیضه‌ها توسط خود شخص ۵- آندرولوژی ایران ۶- ویکی‌پدیا ]]> http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_62.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_62.html پزشکی Sat, 31 May 2008 18:17:24 +0000 آغاز فصلی نو در کاوش سیاره‌ی سرخ مریخ‌نورد ققنوس (Phoenix) بامداد دوشنبه ششم خرداد بر سطح سیاره‌ی سرخ با موفقیت فرود آمد. نسل سوم مریخ‌نوردها درساعت ۴:۲۳ دقیقه‌ی بامداد در منطقه‌ی دره‌ی سبز (Green Valley) واقع در شمالگان مریخ با ۵۰ کیلومتر طول و ۲۵۰ متر عمق فرود آمد. [[photow01]] این منطقه از ساختارهای چند ضلعی تشکیل شده است و برای اولین‌بار است که مریخ‌نشینی در آن فرود می‌آید. منطقه‌ی دره‌ی سبز مریخ احتمالاً مملو از یخ آب است و این مریخ نورد گام بزرگی در بررسی نشانه‌های آب برخواهد داشت. نسل اول مریخ‌نوردها در سال ۱۹۹۶ «رهیاب مریخ»(Mars Pathfinder) بود. رهیاب حدود ۹۰ روز در مریخ کار کرد و سپس به یک‌باره ارتباطش با زمین قطع شد. دو مریخ‌نورد مشهور روح و فرصت نیز دومین نسل مریخ‌نوردها به حساب می‌آیند که با اضافه شدن نسل سوم، ققنوس، فصل جدیدی از کاوش‌های مریخ آغاز شده است. این برای نخستین بار است که سه مریخ‌نورد، هم‌زمان بر روی سطح سیاره سرخ به کند‌و‌کاوش مشغولند. موفقیت‌های چشمگیر دو مریخ‌نورد روح و فرصت در سیاره‌ی سرخ باعث شد ناسا مریخ‌نورد ققنوس را در ۴ اوت ۲۰۰۷ به سوی مریخ روانه کند که طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده در ۲۵ می ۲۰۰۸ در مریخ فرود آمد. ققنوس یا «آزمایشگاه علمی مریخ» جزیی از پروژه‌ی «اسکات مریخ» (Mars Scout) است که قصد دارد پس پروژه‌ی روح و فرصت هر دوسال یک‌بار مریخ‌نورد و مدارگردهای ارزان قیمت و با کارایی بالا را روانه‌ی مریخ کند. [[photow02]] این کاوشگر برای یافتن نشانه‌های آب و حیات میکروبی در گذشته و حال مریخ، می‌تواند خاک و سنگ‌های مریخی را به میزان سه برابر بیشتر از کاوشگرهای قبلی جمع‌آوری و تحلیل کند. این ماموریت، حاصل همکاری بین‌المللی در زمینه اکتشافات فضایی است. آژانس فضایی فدرال روسیه، وزارت علوم و تحقیقات اسپانیا، آژانس فضایی کانادا و موسسه‌ی ماکس پلانک آلمان از جمله مراکزی هستند که در این پروژه نقش دارند. این کاوشگر قصد دارد برای اولین بار روش‌های دقیق فرود را بر روی سطح مریخ به کار ببرد. آزمایشگاه علمی مریخ با شش چرخ، ایستگاه هواشناسی، دوربین تصویربرداری استریو از سطح، تحلیلگر حرارتی گاز، تحلیلگر میکروسکوپی، الکتروشیمیایی و رسانایی‌ به کاوش خواهد پرداخت. این کاوشگر برخلاف کاوشگرهای دوقلو، یک دستگاه لیزر را برای تبخیر لایه نازکی از سطح صخره و تحلیل ترکیب عناصر مواد زیرین آن حمل می‌کند که قادر خواهد بود تا نمونه‌های صخره و خاک این سیاره را جمع‌آوری و خرد کند و آن‌ها را برای تحلیل شیمیایی به محفظه‌ی آزمایشِ همراه کاوشگر منتقل کند. [[photow03]] برخی‌از ابزارهای علمی برای شناسایی ترکیبات آلی مانند پروتئین‌ها، اسیدهای آمینه و سایر اسیدها و بازها که همگی از زنجیره کربنی به وجود آمده‌اند، در ققنوس نصب شده‌اند. این مواد از جمله‌ی عوامل حیاتی زندگی هستند و با پیدا کردن آن‌ها در مریخ می‌توان به اطلاعات تازه‌ای درباره‌ی حیات در این سیاره دست یافت. این وسیله همچنین ترکیباتی از قبیل گازهای اتمسفری را که ممکن است به فعالیت‌های بیولوژیکی مربوط باشند، شناسایی می‌کند. با استفاده از آزمایشگاه علمی مریخ، خاک و صخره‌های سیاره‌ی مریخ با جزئیات بیشتر از قبل آزمایش خواهد شد تا وجود آب و دی‌اکسیدکربن به صورت جامد، مایع یا گاز را در این سیاره مشخص کند. اولین و مهم‌ترین مأموریت ققنوس، جستجوی پیشرفته‌ی نشانه‌هایی از وجود آب درگذشته و احتمالاً حال، خواهد بود. ققنوس به همراه خود دیسک دی‌وی‌دی را حمل می‌کند که در آن نظرات و دیدگاه‌های کارل ساگان و آرتور سی‌کلارک خطاب به مسافران آینده‌ی مریخ، تصاویری از مریخ، یک مجموعه‌ی کامل از اطلاعات چند منظوره‌ی سیاره‌ی سرخ، نقشه‌های قدیمی و جدید کانال‌های مریخی و حدود ۲۵۰ هزار اسم که جامعه‌ی سیاره‌ای در پاییز ۲۰۰۶ با نام‌نویسی از کاربران اینترنت جمع‌آوری کرده، قرار داده شده است. این اطلاعات برای مسافران آینده‌ی مریخ و احتمالاً مسافرانی که از دیگر کرات خواهند آمد بسیار مفید خواهد بود. جنس این دیسک، از نوعی شیشه‌ی مخصوص است که سالیان سال در شرایط محیطی مریخ دوام خواهد آورد. سه مدارگرد سریع‌السیر مریخ، ادیسه‌ی مریخ و اکتشافی مریخ برای تحلیل فرود ققنوس به پیشواز ورود آن به جو مریخ رفتند و سیگنال‌های فرود از سوی مدارگرد ادیسه به زمین بازپخش شد. وجود این مدارگردها برای فرستادن اطلاعات ققنوس و دو کاوشگر دیگر به زمین ضروری است. [[photow04]] سرعت حرکت ققنوس در هنگام نخستین تماس با جو مریخ به بیست هزار کیلومتر بر ساعت رسید. اصطکاک جو و پس از آن چتر فرود و موشک‌های فشاری (کاهش دهنده‌ی سرعت فرود با اعمال فشار نیروی رو به بالا) باعث شد این فرود از سرعتی سرسام‌آور به نشست با سرعتی در حدود ۳ کیلومتر بر ساعت برای مریخ‌نشین تبدیل شود. وبگاه ماهنامه‌ی نجوم به‌صورت متنی و به همراه آخرین تصاویر ارسال شده، به پخش زنده‌ی این رویداد پرداخت. آن‌چه تاکنون مخابره شده است، نشان دهنده‌ی سلامت و کارکرد صحیح دوربین استریو، ابزارهای سنجش هواشناسی و بازوی ربوتیک این مریخ‌نشین پس از بازشدن دکل‌های آن است. [[photow05]] عمر این مریخ نشین ۹۰ روز مریخی (حدود ۹۲/۵روز زمینی) خواهد بود. احتمال تمدید ماموریت ققنوس، همچون روح و فرصت، در صورت جان سالم به در بردن از شرایط سخت زمستانی شمالگان مریخ می‌رود. http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_61.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_61.html نجوم Wed, 28 May 2008 12:03:02 +0000 سرطان ریه انواع مختلف سرطان ریه: در حقیقت سرطان ریه بر دو نوع است: ۱- سرطان ريه با ياخته‌های کوچک (Small Cell Lung Cancer): ياخته‌های سرطانی نوع کوچک در زير ميکروسکوپ به شکل جوی دوسر ديده می‌شوند که به آن سرطان جو شکل (Oat Shaped) نيز گفته می‌شود. روند رشد اين نوع سرطان ريه سريع است و در مدت زمان کوتاهی به اندام‌های ديگر دست اندازی می‌کند. حدود ۲۰٪سرطان‌های ريه از اين نوع است. ۲- ‌سرطان ريه با ياخته‌های غير کوچک (Non Small Cell Lung Cancer): ‌اين نوع سرطان ريه با توجه به نوع سلول موجود در بافت ريه که دچار دگرگونی شده است، تعريف می‌شود. اشکال مختلفی از اين نوع سرطان وجود دارد: الف) سرطان بافت پوششی از نوع سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma): اين سرطان از شايع‌ترين انواع سرطان ريه است و شروع آن معمولاً از شاخه‌های ورودی نای به ریه است و در مقايسه با ديگر اشکال سرطان ريه رشد آهسته‌تری دارد و مدت‌ها بطول می‌انجامد تا به اندام‌های ديگر سرايت کند. ب) سرطان غدد مترشحه مخاطی و مجاری لنفاوی ( Adenocarcinoma): اين نوع سرطان ريه معمولاً در زير بافت پوششی شاخه‌های ورودی نای به ریه يا در مجاری لنفاوی کناره خارجی ريه رشد می‌کند. ج) سرطان ريه با ياخته‌های بزرگ ( Large Cell Carcinoma): اين نوع سرطان اغلب در شاخه‌های کوچکتر ورودی نای به ریه تظاهر می‌کند. از هر ۵ مورد سرطان ريه يکی از آن‌ها از نوع ياخته‌های کوچک و بقيه از نوع غير کوچک است. علایم: سرطان ريه درمراحل ابتدايی هيچ علایمی ندارد و بيماران اغلب زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بيماری درمراحل پيشرفته قرار دارد و در نتيجه آمار مرگ اين نوع سرطان رقم بالايی دارد. شماری از علایم به شرح زیرند: ۱- افزايش و يا شدت سرفه در افراد سيگاری ۲- سرفه همراه با خلط خونی ۳- سرفه‌ی مزمن یا تغییر الگوی عادی سرفه در فرد ۴- تنگی نفس دراثر فعاليت و کوتاه‌شدن طول تنفس ۵- تنفس صدادار (خِس‌خِس) ۶- درد مبهم و يا مشخص در قفسه‌ی سينه یا شکم ۷- خشن شدن صدا يا تغيير در آن به شکلی که بهبود نیابد ۸- عفونت‌های مکرر ريه و مجاری تنفسی ۹- کاهش وزن، بی‌اشتهایی، ضعف و خستگی مفرط ۱۰- تورم در ناحيه گردن و صورت ۱۱- سختی و اشکال در عمل بلع علت سرفه در افراد سیگاری در حقیقت به فلج شدن پرزهای نای بر می‌گردد. این پرزها با به دام انداختن ذرات ریز و راندن آن‌ها به سمت حلق نقش تصفیه کننده‌ی هوای وارد شده را دارند. دود سیگار این پرزها را فلج می‌کند و فرد بایستی با سرفه این ذرات را دفع کند. این حالت در صورت مصرف زیاد سیگار تا جایی پیش خواهد رفت که فرد برای عمل بازدم نیز نیاز به سرفه کردن خواهد داشت و پس از مدتی قسمت اعظم پرزها از بین خواهند رفت. علاوه بر نشانه‌های فوق ممکن است عوارضی در بيمار ظاهر شود که ارتباطی با سرطان ريه نداشته باشد و به دست اندازی سرطان به اندام‌های ديگر بدن مربوط باشد. در چنين مواردی بيمار از سردرد، احساس ضعف عمومی، سهولت شکستگی و آسيب‌پذيری استخوان‌ها، انواع خونريزی و لخته‌شدن غيرعادی خون شکايت می‌کند. عوامل ایجاد سرطان ریه: عامل مستعد و پيشتاز در تظاهر سرطان ريه مانند هر سرطان ديگری، بهم خوردن نظم تقسيمات سلولی است. تحقيقات آماری و بالينی روند بدخيمی بيماری سرطان ريه را به اين عوامل ارتباط می‌دهند: [[photow02]] ۱- سیگار: دود سیگار حاوی بیش از ۶۰ ماده‌ی سرطان‌زا از جمله رادیو‌ایزوتوپ‌های گاز رادون و نیتروزآمین و بنزوپیرین‌ها است. خطر ابتلا به سرطان ريه با افزايش مقدار و مدت تماس با دود تنباکو رابطه‌ی مستقيم دارد و هرچه سن شروع استعمال دخانيات پایين‌تر باشد عامل مستعد‌کننده و پيشتاز در ابتلای به سرطان ريه افزايش پيدا می‌کند. دود سیگار باعث تضعیف پاسخ ایمنی در بدخیمی‌های بافت پوششی خواهد شد. در جوامع توسعه یافته عامل ۹۰٪ و در ایالات متحده‌ی آمریکا عامل ۸۷٪ (۹۰٪ در آقایان و ۸۵٪ در بانوان) سرطان‌های ریه مصرف دخانیات است. استنشاق دود سيگار در محيط برای افراد غير سيگاری یا سیگاری‌های غیرمستقیم یکی از عوامل مهم ایجاد سرطان ریه محسوب می‌شود. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که استنشاق دود سیگار خروجی از ریه افراد سیگاری یا در اصطلاح عامیانه «دود دست دوم» خطرناک‌تر از دود مستقیم سیگار است. ۲- گاز رادون (Radon): ‌رادون گازی رادیواکتیو است که از تجزیه‌ی طبیعی اورانیوم در سنگ، خاک و آب حاصل می‌شود. این ماده همچنین در مصالح ساختمانی، چاه‌ها و سنگ‌های زیرزمینی نیز یافت می‌شود. تشعشعات حاصل از این گاز باعث آسیب، جهش در سلول‌ها و ایجاد سرطان می‌شود. تنفس این گاز دومین عامل ایجاد سرطان ریه پس از سیگار است. ۳- پنبه‌نسوز یا آزبست (Asbestos): این ماده به عنوان عایق و ضد‌آتش در ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. آزبست به دلیل ساختمان نخی شکل خود قادر به عبوری ماهرانه از چنگ پرزهای بافت پوششی نای بوده و با رسیدن به ریه ایجاد ضایعه و نهایتاً سرطان را خواهد کرد. بجز آزبست برخی ویروس‌ها و هاگ‌های انواعی از قارچ‌های بیماری‌زا نیز به دلیل ساختار بسیار کوچک توانایی عبور از مقابل این پرزها را دارند. تماس با این ماده سبب افزایش ۵ برابری خطر بروز سرطان ریه در غیر سیگاری‌ها می‌شود. [[photow03]] سیگاری‌های قهار که در معرض آزبست هستند ۵۵ بار بیشتر از غیر سیگاری‌هایی که با آزبست سروکار ندارند، با این خطر دست و پنجه نرم می کنند. استفاده از آزبست از سالیان گذشته ممنوع اعلام شد اما این ماده همچنان در ساختمان‌های قدیمی موجود است و در‌ لوله‌های آب (در ایران به عنوان عایق در زمستان)، رنگ‌های بافندگی و برخی محصولات ساختمانی همچنان استفاده می‌شود. ۴- ویروس‌ها: ویروس‌ها در حیوانات ایجاد سرطان ریه می‌کنند اما خطری بالقوه برای انسان نیز محسوب می‌شوند. همان‌طور که در مطلب گذشته اشاره شد سویه‌هایی از ویروس پایپلومای انسانی و برخی دیگر ویروس‌ها مانند ویروس JC، ویروس SV40، ویروس BK و سایتومگالو ویروس توانایی ایجاد سرطان ریه و دیگر سرطان‌ها را دارند. دیگر عوامل عبارتند از: عوامل ژنتيکی: وجود سابقه‌ی سرطان ريه بين اعضای نزديک خانواده احتمال ابتلا به اين سرطان را افزايش می‌دهد. عوامل ايمنولوژيک (ايمنی): نارسايی سیستم ایمنی بدن عاملی مستعد کننده در ايجاد سرطان ريه شناخته شده است. سن: افراد بالای ۶۰ سال به دلیل ضعف ایمنی، بيشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان ريه هستند. تشخیص: چندین راه برای تشخیص وجود دارد: ۱- عکسبرداری مستقیم از ريه‌ها با تابش اشعه X ۲- آزمايش خلط و مشاهده‌ی سلول‌ها، ضایعات و دیگر مواد و نشانه‌های سرطان ریه ۳- سی‌تی‌اسکن (Computerised Tomography Scan): در اين روش دستگاه سی‌تی‌اسکن توسط اشعه‌ی X و با گرفتن تعدادی عکس، تصويری سه بعدی از بدن را نشان می‌دهد و از اين طريق محل و انداز‌ه‌ی دقيق ضايعه، پراکندگی تومور به بخش‌های ديگر قفسه‌ی سينه يا اندام‌های دورتر مانند کبد مشخص می‌شود. ۴- سی‌تی‌اسکن دورانی (Spiral CT Scan): در اين روش دستگاه سی‌تی‌اسکن با حرکات دورانی به دور بدن بيمار، در هر دور بيش از صد تصوير برخواهد داشت. در سی‌تی‌اسکن دورانی ضايعات کوچکی که از طريق سی‌تی‌اسکن معمولی قابل رویت نيست، مشاهده می‌شود. ۵- پرتونگاری با استفاده از تشديد ميدان مغناطيسی (MRI Scan): اين روش مشابه سی‌تی‌اسکن است با اين تفاوت که به جای تابش اشعه X از مغناطيس جهت عکسبرداری از اعضای بدن استفاده می‌شود. در اين روش بيمار به مدت 30 دقيقه به طور ساکن درون اتاقک اين دستگاه می‌ماند و تصاوير مقطعی از بدن او تهيه می‌شود. ۶- نمونه برداری (Biopsy): بررسی ميکروسکوپی از نمونه‌ی بافت تومور خواهد بود. اين آزمايش بسيار مهم است زيرا مطمئن‌ترين روش برای تشخيص سرطان ريه و نوع آن به حساب می‌آيد. ۷- سونوگرافی ( Ultrasound): در اين شيوه از امواج صوتی (فراصوت) جهت بررسی ساختار توده در ريه استفاده می‌شود. ۸- آزمايش تنفس (Lung Function Test): ‌در اين روش بيمار قبل از جراحی تحت آزمايشات تنفسی متفاوت قرار می‌گيرد تا حجم تنفسی او سنجش شده و برخی عوامل سرطان‌زا در هوای بازدمی او مشخص شوند. ۹- آزمايش خون: تومورهای سرطانی آنتی‌‌ژن (گیرنده‌ی سلولی) و آنزيم‌‌های مشخصی را توليد می‌‌کنند که ممکن است از طريق آزمايش خون کشف شوند. اندازه‌‌گيری آنتی‌‌ژن کارسينو امبريونيک (Carcinoembryonic Antigen= CEA) و آنزيم NSE (Neuron Specific Enolase) در خون برای بررسی وجود این سرطان ضروری خواهد بود. افزايش ميزان سطح اين مواد مبين نشانه‌های سرطان و کاهش ميزان آن‌ها در حين درمان نشانه‌ی مهار کردن رشد سرطانی سلول‌های بيمار است. ۱۰- ‌اسکن استخوان (Bone Scan): ‌تصويربرداری از استخوان به وسيله يک ماده راديواکتيو روشی بسيار ارزشمند است که در تشخيص انتشار سرطان به استخوان، موثر بودن درمان سرطان و روند التيامی نواحی درگير در استخوان به کار می‌رود. درمان: الگوهای درمانی بيماری سرطان ريه بستگی به نوع سرطان، وضعيت بيماری در شروع درمان، سن، سلامت عمومی و چگونگی واکنش بيمار به نوع درمان دارد. سرطان ريه معمولا به دليل غنی بودن سيستم خون‌رسانی و لنفاوی ريه، به راحتی می‌تواند به ديگر اندام‌های بدن سرايت کند. با توجه به سن و وضعيت سلامت بيمار ممکن است الگوهای درمانی زير بکار گرفته شوند: ۱- ‌جراحی: ‌معمولاً اگر ضايعه‌ی بدخيم منحصر به ريه باشد ممکن است بخشی کوچک (Wedge Section) يا بخش کاملی از ريه (Lobectomy) و يا کل ريه (Pneumonectomy) برداشته شود. ۲- ‌شيمی درمانی: ‌جهت از بين بردن ياخته‌های سرطانی پراکنده مورد استفاده قرار می‌گيرد. شيمی درمانی جهت پيشگيری از عود بيماری و مواردی که سرطان در بدن پخش شده باشد، تجويز می‌شود. استفاده از داروهای شيميايی منجر به انهدام سلول‌های سرطانی می‌‌شود. ۳- پرتو درمانی: ‌همان‌طور که در مطلب سرطان روده بزرگ توضیح داده شد، جهت از بين بردن مستقيم ضايعه بدخيم ريه به‌کار گرفته می‌شود. ۴- ‌درمان فوتوديناميک (Photodynamic Therapy):‌ استفاده از رنگ و نور است. در اين شيوه رنگ به داخل يک وريد تزريق و سپس در تمام بدن منتشر می‌‌شود. پس از چند روز، اين رنگ فقط در سلول‌های بدخيم باقی می‌‌ماند سپس لیزر قرمز رنگ به سلول تابانیده می‌شود و رنگ درون سلول سرطانی اين نور را جذب می‌‌کند. اين امر منجر به انهدام سلول‌های سرطانی می‌شود. ۵- ‌درمان بيولوژيکی يا ايمونولوژيک: ‌با استفاده از تحریک و تقویت سيستم دفاعی بيمار جهت مبارزه با سرطان صورت می‌گيرد. پیشگیری: ۱- ترک سیگار: ترک سیگار و سایر دخانیات بسیار موثر خواهد بود. البته باید توجه داشت که پس از ترک سیگار تا مدتی خطر کاملاً از بین نمی‌رود و شانس ابتلا آرام آرام با بهبود ضایعات و پاک شدن آلودگی از ریه کاهش خواهد یافت. ۲- اجتناب از حضور در مکان‌های آلوده به دود سیگار. ۳- تلاش برای یافتن منابع آزبست و گاز رادون در محل کار و سکونت و از بین بردن یا کاهش آن‌ها. استفاده از ماسک در صورت آلودگی در محل کار، راه حل مناسبی خواهد بود. ۴- تقویت سیستم ایمنی و اجتناب از درگیری با عوامل تضعیف کننده‌ی آن مانند استرس و برخی داروهای هورمونی ۵- چکاپ منظم ریه وکل بدن برای اطمینان از عدم وقوع سرطان ریه یا هرنوع دیگر سرطان در بدن. مرتبط: درآمدی بر سرطان- بخش اول سرطان روده بزرگ منابع: ۱- آسیب شناسی اختصاصی رابینز، به نظارت و تدوین دکتر مسلم بهادری، انتشارات اندیشه‌ی رفیع، صص ۲۳۳ تا ۲۴۱ ۲- وبگاه سرطان ریه ۳- بخش سرطان ریه در مرکز ملی سرطان آمریکا ۴- وب مد ۵- ویکی‌پدیا ۶- وبگاه رسمی دکتر ابراهیم رزم‌پا]]> http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_60.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_60.html پزشکی Sat, 24 May 2008 16:00:13 +0000 سرطان روده بزرگ منشا سرطان روده بزرگ: برای این سرطان دو منشأ اصلی ذکر می‌شود: ۱- پولیپ‌های کولون: سرطان روده بزرگ، بیشتر از پولیپ‌های کولون، تومورهای قارچی شکل و اکثراً خوش‌خیم موجود در روده بیشتر افراد، ناشی می‌شوند. همان‌طور که اشاره شد پولیپ‌ها در بسیاری از موارد خوش‌خیم و بی‌خطر هستند و تنها زمانی که بر اثر عاملی به بدخیمی تمایل پیدا کنند منجر به سرطان روده بزرگ خواهند شد. این پولیپ‌ها در افراد سیگاری، معتاد به الکل، کم‌تحرک و دارای وزن اضافه بیشتر دیده می‌شوند. یکی از اساسی‌ترین نشانه‌های درگیری با پولیپ خونریزی از مقعد و درپی آن خونی شدن لباس زیر فرد خواهد بود. ۲- گسترش دیگر تومورهای بدخیم به روده بزرگ: ‌چنان‌چه در مطلب قبلی اشاره شد، تومورهای بدخیم خاصیت دست‌اندازی به دیگر ارگان‌ها را دارند. با توجه به این خاصیت تومورهای دیگر می‌توانند توسط جریان خون و یا لنف به روده بزرگ دست‌اندازی کرده و ساختارهای مشابه خود را ایجاد کنند. عوامل دخیل در ایجاد سرطان روده بزرگ: ۱- سن: بیشتر افراد درگیر با این سرطان در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ زندگی خود به آن دچار می‌شوند. موارد ابتلا قبل از ۵۰ سالگی به غیر از داشتن سابقه‌ی خانوادگی و ارثی، نامعمول است. [[photow02]] ۲- پولیپ‌های کولون: همانطور که در بالا توضیح داده شد پولیپ‌ها یک سر منشا اصلی برای این سرطان هستند. برداشتن این پولیپ‌ها خطر ابتلا را بطور محسوسی کاهش می‌دهد. ۳- سابقه‌ی قبلی درگیری با دیگر سرطان‌ها: دست‌اندازی دیگر سرطان‌ها همان‌طور که گفته شد دومین منشا این سرطان است و افرادی که سابقاً با دیگر سرطان‌ها درگیر بوده و حتی درمان شده‌اند، احتمال ابتلا به این سرطان را خواهند داشت. برای مثال بانوانی که با سرطان‌های سینه، تخمدان و رحم درگیر بوده‌اند شانس ابتلای بالاتری نسبت به بقیه دارند. ۴- وراثت:‌ نقش بسیار مهمی را در این سرطان بازی می‌کند. سابقه‌ی ابتلای خویشاوندان نزدیک خصوصاً خویشاوندان درجه یک به این سرطان، سابقه‌ی ابتلای خانوادگی به پولیپ‌های کولون و سندرم لینچ (Lynch) از شایعترین عوامل وراثتی هستند. سندرم لینچ، نام دیگر سرطان ارثی غیر پولیپی روده بزرگ (HNPCC) است. ۵- سابقه‌ی ابتلا به کولیت اولسروز (Ulcerative Colitis) یا التهاب و زخم‌های متعدد در سلول‌های پوششی روده بزرگ (بیماری ران یا Crohn’s disease) ۶- سیگار:‌ یافته‌های انجمن سرطان آمریکا نشان داده است احتمال مرگ و میر بانوان سیگاری در اثر ابتلا به این سرطان ۴۰٪ بیشتر از بانوان غیر‌سیگاری است. همچنین احتمال مرگ آقایان سیگاری در اثر این سرطان ۳۰٪ بیشتر افراد غیر‌سیگاری است. بنزوپیرین‌ها و ده‌ها نوع ماده‌ی سرطان‌زای دیگر موجود در سیگار عامل ابتلا به این سرطان و دیگر سرطان‌ها هستند. ۷- رژیم غذایی: ‌مدت‌هاست ارتباط بین مصرف اندک سبزیجات و میوه که حاوی فیبر هستند با ابتلا به انواع سرطان‌های گوارشی از جمله سرطان روده بزرگ به اثبات رسیده است. مصرف بیش از حد گوشت قرمز که در برخی جوامع جایگزین سبزیجات و میوه شده است به دلیل فقر فیبر، عامل اصلی غذایی در ابتلا به سرطان روده بزرگ محسوب می‌شود. فیبر با تنظیم حرکات دودی (پرستالتیک)، ممانعت از اتصال و تماس عوامل سرطان‌زا به مخاط روده و کمک به دفع سریع آن‌ها مهمترین وظایف خود را در کاهش خطر سرطان ایفا می‌کند. ۸- فعالیت بدنی: افرادی که دارای فعالیت بدنی حتی به مقدار ناچیز اما مداوم هستند شانس ابتلای کمتری نسبت به دیگران دارند. فعالیت بدنی مانع افزایش وزن خطرآفرین خواهد شد. همچنین نداشتن فعالیت بدنی در ۹۹٪ موارد نظم حرکات دودی را برهم زده و در نتیجه با توقف‌های طولانی در روده، مدفوع زمان بیشتری در روده باقی می‌ماند. مدفوع به دلیل داشتن مواد محرک و مضر برای مخاط و دیواره‌ی روده، یکی از عوامل اصلی ایجاد سرطان در روده محسوب می‌شود. ۹- فعالیت برخی ویروس‌ها: ‌دسته‌ای از ویروس‌ها مانند برخی سویه‌های ویروس پاپیلومای انسانی (عامل زگیل) به دلیل خاصیت سرطان‌زایی خود می‌توانند در روده هم ایجاد سرطان کنند. ۱۰- بیماری‌های التهابی روده: این بیماری‌ها باعث زخم‌های روده‌ای و آسیب رساندن به سلول‌های رودی خواهند شد. افرادی که سابقه‌ی ابتلا به این بیماری‌ها را داشته باشند شانس بیشتری به ابتلای سرطان روده بزرگ دارند. ۱۱- مواد شیمیایی و سموم: ‌نقش این مواد در تمامی سرطان‌ها، به وضوح مشخص است. سمومی که از راه خوراکی وارد می‌شوند با تخریب و آسیب ‌رساندن به مخاط دستگاه گوارش بویژه روده می‌توانند سرطان ایجاد کنند. انواع سموم باکتریایی، قارچی و انگلی و همچنین انواع رادیکال‌های آزادی که از ظروف پلاستیکی ناشی می‌شوند را می‌توان مثال زد. در این موارد بدن تماماً بی‌دفاع نیست بلکه با مکانیسم‌هایی چون افزایش ترشح موکوس محافظت‌کننده بافت روده و افزایش حرکات دودی، برای دفع سم و ماده‌ی شیمیایی تلاش می‌کند. موکوس محافظت‌کننده از ابتدای دستگاه گوارش یعنی دهان (به شکل بزاق) تا انتها یعنی روده بزرگ برای محافظت از مخاط دستگاه در برابر عوامل محرک ترشح می‌شود که هنگام ورود عوامل محرک چون سموم و مواد شیمیایی ترشح آن افزایش یافته و اسهال را موجب خواهد شد. ۱۲- ابتلای مکرر به انواع عفونت‌ها: ابتلای مکرر به انگل‌های تک‌یاخته‌ای چون آمیبیازیس، ژیاردیوزیس، بالانتیدیازیس و کرم‌های گرد و پهن چون آسکاریس و تنیازیس، ابتلای مکرر به عفونت‌های باکتریایی و قارچی به دلیل آزار مخاط روده احتمال ابتلا به سرطان را بالا می‌برد. وجود خار در سطح انواع کرم‌ها نیز به دلیل خراشیدن مخاط روده احتمال سرطان‌زایی آن‌ها را بالا می‌برد. [[photow03]] ۱۳- اسید معده: افرادی که دچار ازدیاد ترشح اسید معده هستند در معرض خطر ابتلای بالاتری نسبت به دیگر افراد قرار دارند. مقادیر بالای اسید معده با آزردگی شدید مخاط روده خصوصاً روده بزرگ و انتهای آن که با وجود فراوانی موکوس محافظتی دارای پرز کمتری است، شانس ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد. صد البته موکوس محافظتی تا حد مشخصی توانایی خنثی کردن اسید معده را با خاصیت قلیایی خود دارد و اگر اسید از مقدار معمول خود فراتر رود موکوس محافظتی بی‌اثر خواهد شد. ۱۴- الکل: بسیاری از نهادهای مبارزه با سرطان و نهادهای بهداشتی دنیا اعلام کرده‌اند که مصرف بیش از اندازه‌ی الکل می‌تواند خطر ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطان روده بزرگ را افزایش دهد. افرادی که روزانه بیش از ۳۰ گرم الکل می‌نوشند، بیشتر از بقیه افراد در خطرند. علایم: در مراحل اولیه‌‌ی سرطان روده علایم مبهم و نامشخصی وجود دارد مانند کاهش وزن و خستگی. سایر علایم پس از رشد تومور نمایان خواهند شد. در کل علایم به سه دسته‌ی علایم ارگانیک یا محلی، علایم عمومی و علایم ناشی از دست‌اندازی تقسیم خواهند شد. ۱- علایم محلی یا ارگانیک: شامل اسهال و یبوست متناوب، احساس عدم تخلیه‌ی کامل مدفوع و کاهش قطر مدفوع (هر دو از نشانه‌های بروز سرطان در رکتوم هستند) و تغییر در ظاهر مدفوع هستند. مدفوع ممکن است از نظر ظاهری خون‌آلود، بلغمی (موکوسی) و یا سیاه و قیر مانند باشد، البته این سیاه بودن می‌تواند با دیگر بیماری‌های گوارشی قابل اشتباه باشد. از دیگر علایم محلی می‌توان به: نفخ، شکم درد و دل پیچه در نتیجه‌ی انسداد روده اشاره کرد. ۲- علایم عمومی:‌ کاهش وزن به دلیل کاهش اشتها، سرگیجه، خستگی و تپش قلب ناشی از کم‌خونی از علایم عمومی هستند. ۳- علایم ناشی از دست‌اندازی (علایم متاستاتیک): متاستاز به کبد می‌تواند منجر به بروز درد در قسمت فوقانی شکم همچنین زردی و بزرگ‌شدگی کبد بینجامد. در اثر غلیظ‌ شدن خون و به دلیل افزایش خاصیت لخته‌پذیری، لخته‌های خونی در سیاهرگ‌ها و سرخرگ‌ها دیده می‌شوند. مراحل سرطان روده: پس از این‌که سرطان روده بزرگ تشخیص داده شد به منظور یافتن اینکه آیا سرطان روده بزرگ محدود به همان نقطه بوده و یا به سایر نقاط بدن انتشار یافته است، آزمایشاتی به عمل می‌آید. فرآيندی که در آن مشخص می‌شود که آیا سرطان روده بزرگ محدود بوده و یا به سایر نقاط بدن انتشار پیدا کرده است را «مرحله‌بندی» (Staging) سرطان می‌نامند. اطلاعاتی که از فرآیند مرحله‌بندی بدست می‌آید مرحله بیماری را مشخص می‌کند. دانستن مرحله بیماری در اتخاذ درمان مناسب بسیار مهم است. چند سیستم مرحله‌بندی سرطان روده بزرگ وجود دارد مانند سیستم مرحله‌بندی «دوک» که در سال ۱۹۳۲ توسط دانشمندی به همین نام ارایه شد. در این سیستم مراحل سرطان به چهار مرحله‌ی A، B، C و D تقسیم‌بندی شده است. سیستم‌های دیگری مانند TNM و AJCC ارائه شده‌اند که با جزئیات بیشتری مراحل سرطان روده را توصیف می‌کنند. سیستمی که در حال حاضر به‌کار می‌رود از نوع TNM است: مرحله‌ی صفر یا T0: هیچ اثری از تومور مشاهده نمی‌شود. مرحله‌ی این‌سیتو (In Situ) یا Tis: تومور مشاهده می‌شود اما به بافت زیرین خود حمله نکرده است. مرحله‌ی یک یا T1: سرطان به لایه زیرمخاط حمله کرده و دیواره داخلی روده نیز درگیر شده است (معادل مرحله‌ی A در سیستم دوک). مرحله‌ی دو یا T2: سرطان لایه‌ی عضلانی روده را نیز درگیر کرده است (معادل مرحله‌ی B در سیستم دوک). مرحله‌ی سه یا T3: سرطان به غدد لنفی راه یافته و آن‌ها را درگیر کرده است اما به دیگر نقاط بدن گسترده نشده است (معادل مرحله‌ی C در سیستم دوک). مرحله‌ی چهار یا T4: در این مرحله سرطان به دیگر نقاط بدن مانند مثانه، ریه و کبد دست‌اندازی کرده است (معادل مرحله‌ی D در سیستم دوک). [[photow04]] تشخیص: راه‌های زیادی برای تشخیص وجود دارد که به برخی از مهمترین آن‌ها اشاره می‌شود: ۱- تشخیص تومور‌های درشت با انگشت (DRE): پزشک انگشت خود را از راه مقعد داخل می‌کند و مناطق غیرطبیعی را جستجو می‌کند. این روش برای تومورهای به حد کافی درشت و تشخیص اولیه در انتهای روده ماسب است. ۲- آزمایش خون نهفته در مدفوع (FOBT): مقداری از مدفوع نمونه برداری می‌شود و برای تشخیص وجود خون آزمایش می‌شود. دو روش شیمیایی و ایمنوشیمی در این آزمایش بکار می‌رود که روش ایمنوشیمی دقیق‌تر از روش شیمیایی است. ۳- اندوسکوپی (Endoscopy): معاینه توسط لوله‌ای مجهز به چراغ و دوربین تصویربرداری. خود به دو روش تقسیم می‌شود: سیگموییدوسکوپی (Sigmoidoscopy) و کولونوسکوپی (Colonoscopy). در سیگموییدوسکوپی پزشک به دنبال مناطق نامعمول و بافت‌های غیرطبیعی چون تومور و پولیپ می‌گردد. در روش کلونوسکوپی پزشک علاوه بر مشاهده پولیپ و دیگر ضایعات امکان پاکسازی سریع روده از آن‌ها و یا نمونه‌برداری را دارد. ۴- عکسبرداری از روده: با تنقیه مایعی خاص از مقعد، اقدام به عکسبرداری می‌شود. عکسبرداری از روده معمولاً در موارد پرخطر تجویز می‌شود. این روش تمام قسمت‌های روده را به پزشک نشان داده و در صورت لزوم امکان نمونه‌برداری از پولیپ‌های مشکوک را نیز فراهم می‌آورد. این آزمایش معمولاً در بیمارستان انجام می‌شود و برای اینکه بیمار احساس ناراحتی نکند داروهای مسکن نیز تجویز می‌شوند. دیگر روش‌های تشخیصی عبارتند از: آزمایش خون برای یافتن موادی که در طی سرطان در خون ظاهر می‌شوند، تنقیه‌ی فلز باریم برای عکسبرداری اشعه ایکس، آزمایشات ژنتیک برای تشخیص و یافتن سابقه‌ی ابتلا در اقوام نزدیک، روش PET که در آن نوعی قند رادیواکتیو به فرد تزریق می‌شود که این قند در نواحی فعال از نظر سوخت و ساز تجمع می‌یابد و پس از سنجش میزان تجمع قند و رادیواکیتویته‌ی آن، بیماری را تشخیص می‌دهند. [[photow05]] درمان: درمان به مرحله‌ی پیشرفت سرطان بستگی دارد. اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود قابل درمان است. چهار روش درمانی اصلی مورد استفاده عبارتند از: ۱- جراحی: موثرترین راه در اغلب موارد جراحی است که خود به سه طریق انجام می‌شود: الف) پولیپکتومی (Polypectomy): اگر سرطان درمرحله‌ی اولیه تشخیص داده شود ممکن است عمل جراحی بدون بازکردن شکم توسط پزشک انجام شود که از طریق عبور لوله از مقعد به داخل روده بزرگ انجام می‌گیرد به این طریق برداشتن ضایعه محلی می‌گویند که اگر سرطان در یک پولیپ تشخیص داده شود به این عمل جراحی پولیپکتومی اطلاق می‌شود. ب) زرکسیون (Resection): در صورت وسیع‌بودن سرطان و ضایعات آن، جراح اقدام به خارج‌ کردن ضایعه به همراه بخشی از بافت سالم آن می‌کند و سپس دو سر روده را به هم می‌دوزد. ج) کولکتومی (Colectomy) در صورتی که جراح قادر به دوختن دو سر روده به هم نباشد منفذی به خارج از بدن تعبیه کرده تا مواد زائد از آن نقطه دفع گردند. اگر تمام قسمت‌های کولون توسط جراح برداشته شوند کولکتومی دائم خواهد بود. ۲- شیمی‌ درمانی: ‌اگرچه پزشک سرطان را تا حد ممکن جراحی خواهد کرد اما گاهی به بيماران پیشنهاد شیمی درمانی پس از عمل جراحی داده می‌شود تا اگر سلول سرطانی باقیمانده باشد از بین برده شود. شیمی درمانی استفاده از دارو جهت از بین‌بردن سلول‌های سرطانی است. داروها از طریق خوراکی، تزریق داخل وریدی و یا تزریق عضلانی تجویز می‌شوند. در سرطان روده بزرگ شیمی درمانی تنها زمانی صورت می‌گیرد که سرطان به غدد لنفی گسترده شده باشد (مرحله‌ی ۳). داروهای شیمی درمانی تقسیم سلولی میتوز (Mitosis) را در اکثر نقاط بدن بویژه سلول‌های با سرعت تکثیر بالا (برای مثال در بافت خونی و مو) را موقتاً خاموش می‌کنند بنابراین عوارضی چون ریزش مو، خستگی و کم خونی را خواهند داشت. از دیگر عوارض این داروها خاصیت تحریک مرکز استفراغ معده و در نتیجه تهوع و استفراغ‌آوری آنهاست. بدیهی‌ست پس از پایان دوره‌ی درمان و قطع مصرف داروها اثرات جانبی آن‌ها نیز پایان می‌یابد. ۳- پرتو درمانی: در این روش با استفاده از پرتوهای یونیزان سلول‌های سرطانی و تومورها را از بین می‌برند. پرتو درمانی در سرطان واقع شده در کولون شایع نیست زیرا التهاب کولون را ایجاد خواهد کرد و همچنین هدف‌گیری برای تابش پرتو به سلول‌های سرطانی کولون امر مشکلی است. اما اگر سرطان در رکتوم واقع شده باشد به دلیل هدف‌گیری آسان و نداشتن پیچ و تاب‌هایی مانند کولون، به راحتی انجام می‌شود. در پرتو درمانی از انواع پرتوها می‌توان استفاده کرد اما دو پرتوی معمول اشعه‌ی ایکس و پرتوی گاما هستند. پرتو درمانی ممکن است بصورت پرتو درمانی خارجی (استفاده از دستگاه پرتو درمانی در خارج از بدن) و یا پرتو درمانی داخلی باشد. پرتو درمانی داخلی با استفاده از رادیو ایزوتوپ‌های مختلف (مواد پرتوزا) و از طریق قرارگیری لوله های پلاستیکی کوچک در داخل بدن و در محل تجمع سلول‌های سرطانی انجام ‌می‌شود. سرطان روده بزرگ برخی مواقع از طریق پرتو درمانی خارجی نیز درمان‌ می‌گردد. پرتو درمانی در اغلب سرطان‌ها معمولاً همراه با شیمی درمانی انجام می‌شود. روش مکمل دیگری که پس از انجام پرتو درمانی در برخی کشورها و مراکز درمانی به‌کار می‌رود، درمان نهایی با استفاده از حرارت با درجات بالا (Hyperthermia) است. برخی گزارش‌ها از سالیان دور نشان از کوچک‌ شدن تومورها در افراد با تب بالا حکایت دارد. در طی چند سال اخیر پزشکان با علم به این مطلب اقدام به درمان با این روش کرده‌اند که موفقیت‌های چشمگیری درپی داشته است. [[photow06]] این روش برای سلول‌های سرطانی از پرتو درمانی زیانبارتر است زیرا بیشتر سلول‌های سرطانی دارای خون کمتر و در نتیجه اکسیژن ناکافی نسبت به سلول‌های سالم هستند، بنابراین صدمات غیرقابل ترمیمی در نتیجه حرارت بالا به آن‌ها وارد می‌شود. در پرتو درمانی هم صدمات به سلول‌های با اکسیژن زیاد وارد می‌شود. باید توجه داشت که درمان مکمل حرارت بالا باید در همان روزی که پرتو درمانی صورت گرفت، صورت پذیرد تا از ترمیم سلول‌های سرطانی جلوگیری شود. 4- ایمنی درمانی یا درمان بیولوژیک: درمان بیولوژیک نوعی درمان جدید است که در آن توانایی تحریک سيستم ایمنی بدن در مقابله با سرطان به عنوان درمان بکار می‌رود . موادی که توسط بدن و یا در آزمایشگاه ساخته می‌شوند جهت تقویت دفاع طبیعی بدن در مقابله با بیماری‌ها بکار می‌روند. در ماه نوامبر سال ۲۰۰۶ میلادی اعلام شد، واکسنی که بر علیه این بیماری تهیه شده بود با نتایج رضایت‌بخشی آزمایش شده است. از درمان‌های حمایتی نیز جهت کاهش عوارض شیمی درمانی و جراحی استفاده خواهد شد. برای مثال از داروهای ضد عفونت قبل و بعد از جراحی، داروهای ضد تهوع و استفراغ قبل و بعد از داروهای شیمی درمانی استفاده می‌شود. پیشگیری: پیشگیری از ابتلا به اکثر سرطان‌ها چون سرطان روده بزرگ آسان است. نکات زیر چند باب در این زمینه هستند: ۱- عادات و آداب غلط زندگی: مهم‌ترین موضوعی که در مبحث پیشگیری باید بیان کرد اصلاح برخی عادات غلط زندگیست. همانطور پیشتر بیان شد مدفوع حاوی مواد محرک و مضر برای دستگاه گوارش است که باقی ماندن طولانی مدت آن موجب آسیب به دیواره‌ی روده و در نهایت سرطان خواهد شد. اما در حالت عادی سیستم گوارشی طوری تنظیم شده است که هرگاه مدفوع به اندازه‌ی کافی در راست روده جمع شد آن را تخلیه کند. متاسفانه در برخی کشورها همچون ایران برخی آداب، رسوم و عادات غلط زندگی باعث شده است که مواد زائد بدن مانند ادرار و مدفوع به موقع تخلیه نشوند و همین امر موجب بالا رفتن تعداد مبتلایان به این سرطان دراین کشورها شده است. باید آداب و عادات زندگی در جهتی تغییر کنند که شخص هرگاه احساس دفع مدفوع یا ادرار کرد بلافاصله برای تخلیه‌ی آن‌ها اقدام کند و این اقدام را به تأخیر نیاندازد. مثال عینی این موضوع برای اکثر دانش‌آموزان ایران رخ می‌دهد که به علت عدم اجازه‌ی معلم خود نمی‌توانند از کلاس خارج شده و مدفوع و ادرار خود را تخلیه کنند. گاهی اوقات خود شخص نیز به دلیل برخی برنامه‌ها چون میهمانی یا مشغله‌ی فراوان و حتی تماشای یک برنامه‌ی تلویزیونی از رفتن به دستشویی امتناع می‌کند. باید توجه داشت که هر چقدر این مواد دیرتر تخلیه شوند امکان آسیب‌رسانی و ابتلا به سرطان روده و مثانه بیشتر خواهد بود. سرطان روده بزرگ درحیوانات بسیار سرطان نادری است زیرا حیوانات به دلیل غریزه‌ی خود هرگاه که احساس دفع مدفوع کنند بی‌درنگ آن را تخلیه می‌کنند. ۲- رژیم غذایی صحیح: مصرف بیش از حد گوشت قرمز و به نوعی صرفه‌جویی در مصرف سبزیجات و میوه دومین عامل بروز سرطان روده بزرگ محسوب می‌شود. باید توجه داشت که هرگز نباید گوشت قرمز را از رژیم غذایی حذف کرد زیرا طبیعت انسان گوشتخوار است و در حدود یک سوم اسیدهای آمینه‌ی ضروری برای او فقط در گوشت قرمز یافت می‌شوند و نه در هیچ ماده‌ی دیگری. اما توصیه می‌شود مصرف آن را به حداقل ممکن رساند و در کنار آن از انواع سبزیجات (بصورت بهداشتی تا به دیگر عفونت‌ها مبتلا نشویم)، میوه‌جات، غلات و حبوبات استفاده کرد. ۳- کاهش مصرف الکل و سیگار: اگر بتوان مصرف این دو ماده سمی را کاهش داد می‌توان به پیشگیری از سرطان روده امیدوار بود. واقع بینانه‌تر اینست که این دو ماده را مصرف نکنیم اما با توجه به برخی شرایط و عوامل حتی با کاهش مصرف هم امید به پیشگیری بیشتر خواهد بود. ۴- کاهش استرس: استرس نقش اساسی درتضعیف سیستم ایمنی بدن بازی می‌کند. باید تلاش کرد تا به هر وسیله‌ای از شدت آن کاست. ۵- مصرف ویتامین‌ها و مواد تقویت‌کننده: ویتامین‌ها همچون ویتامین C با مستحکم کردن مخاط و پوشش داخلی و خارجی بافت‌ها نقش واضحی در عدم ابتلا به سرطان و پیشگیری از سایر عفونت‌ها را بازی می‌کنند. مواد معدنی همچون کلسیم و کمپلکس‌های تقویت‌کننده نیز می‌توانند تا درصدی از ابتلا به سرطان را کاهش دهند. در برخی پژوهش‌ها به نقش آسپرین در کاهش احتمال ابتلا به سرطان اشاره شده است. آسپرین با هضم کردن لخته‌ی خونی که مناسب‌ترین بستر سلول‌های بدخیم برای رشد و دست‌اندازی‌ آن‌هاست، احتمال کاشته‌شدن سلول سرطانی در این لخته‌ها را به حداقل می‌رساند. آسپرین همچنین دارای برخی نقش‌های ناشناخته‌ی دیگر در کاهش ابتلا به سرطان است. ۶- فعالیت بدنی: فعالیت بدنی مداوم و مناسب بدن هم در کمک به کاهش وزن موثر است و هم در کمک به عدم چسبندگی روده‌ها و در‌پی‌ آن برقراری و نظم حرکات دودی روده. باید توجه کرد که حرکات بدنی نامنظم به عکس باعث چسبندگی بیشتر روده‌ها و در‌پی آن توقف حرکات دودی خواهد شد که این امر مساویست با تماس بیشتر مواد محرک با مخاط روده و بالا رفتن احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ. مرتبط: درآمدی بر سرطان- بخش اول منابع: ۱- سرطان و سرطان‌زایی، دکتر ایرج سهرابی، انتشارات دانشگاه تهران، صص ۱۱۴ تا ۱۲۵ ۲- پزشکان بدون مرز ۳- مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا ۴- سازمان سلامت ملی آمریکا: ۵- بخش سرطان روده بزرگ در مرکز ملی سرطان آمریکا ۶- ویکی‌پدیا ]]> http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_59.html http://radiozamaaneh.com/naseri/2008/05/post_59.html پزشکی Sun, 18 May 2008 15:03:01 +0000 سودای خرچنگ