فرهنگ و هنر

کیهان کلهر در مصر می‌نوازد

ساغر رفیعی: کیهان کلهر، مهرماه امسال در هالیوود برنامه اجرا می‌کند. این برنامه به منظور بزرگداشت مقام مولانا و با همراهی گروه‌های مختلف موسیقی ایران و جهان، برگزار خواهد شد. بر اساس این اعلام، کلهر در این بزرگداشت، هنرمندانی چون نورمحمد درپور دوتارنواز جنوب خراسان، نوازندگان بلوچ شهرسراوان، دراویش مولانا از حلب سوریه با خوانندگی شیخ حمزه شکور و گروه برجسته یویوما را به صحنه خواهد آورد.

«در دبی گالری می‌سازند و ما فقط فحش می‌دهیم»

سمیه مومنی: بهمن جلالی، عکاس با سابقه درباره‌ی عملکرد حبیب‌الله صادقی و موزه هنرهای معاصر تهران می‌گوید: «موزه کارهای نقاشی‌اش را از آدم‌های خاص می‌خرد، آن‌هم به دلایل خاصی که خودشان و همه می‌دانند. این‌که چرا از همه نمی‌خرد را هم باید از خودشان پرسید. نمی‌خواهم از این آدم‌های خاص اسم ببرم. یار و یار کشی است دیگر. موزه باید از این بساط بیرون بیاید. باید به خلاقیت‌ها و ارزش‌های فنی و تکنیکی کار هنرمند نگاه کند، نه به موضوعی که او برای کارش انتخاب کرده است. نه اینکه بگوید چون این تابلو موضوعش این است و مورد پسند ماست، پس این را می‌خریم.»

هنر میرحسین موسوی، این بار در تبریز

ساغر رفیعی: میرحسین موسوی آثار نقاشی و عکس از بناهای معمارانه‌ی خود را در تبریز به نمایش می‌گذارد. مؤسسه‌ی فرهنگی هنری صبا به درخواست دانشگاه هنر اسلامی تبریز، این نمایشگاه را که سال گذشته در این مؤسسه برگزار شده بود، به تبریز می‌برد. نمایشگاه اخیر از نیمه‌ی اردیبهشت به مدت یک ماه و نیم در نگارخانه‌ی دانشگاه هنر اسلامی تبریز برپا خواهد بود.

«هنرمندان، رعایای مدیران نیستند»

اکبر عالمی که دبیری نخستین همایش ملی انیمیشن ایران را بر عهده گرفته در گفت و گو با سمیه مومنی می‌گوید: «‌جامعه انیمیشن ایران، به تمام ملت ایران تعلق دارد. سرزمین مادری ما هم به تمام این مردم احتیاج دارد‌. اگر چند صباحی بر سبیل تکلیف الهی به مدیری می‌گویند شما رییس این بخش فرهنگی هستید، او باید به فکر باقیات و صالحات باشد و بداند که این دنیای فانی به هیچ‌کس وفا نمی‌کند. پس باید کاری کند که در این عمر کوتاه از خودش یادگاری بر جا بگذارد که بعد از پایان دوران ریاست او، همه از او به نیکی و به عدالت یاد کنند.»

پایان دوسالانه نقاشی، در غیبت بزرگان

ساغر رفیعی: آثار نقاشی مربوط به هفتمین دوسالانه نقاشی معاصر ایران، بعد از دو ماه از دیوار گالری‌های موسسه فرهنگی و هنری صبا پایین آورده شدند. این دوسالانه که از اواخر بهمن‌ماه سال ۸۶ و بعد از چهار سال تاخیر برپا شده بود، با اهدای تندیس‌هایی به برگزیدگانش به پایان رسید.

همه چیز در نظر او می‌رقصد

ماریا صبای‌مقدم: پس از درگذشت سرکیس جانبازیان، دخترش آناهید جانبازیان وظیفه‌ی سنگین ادامه‌ی راه پدر را به عهده گرفت. آناهید از سه سالگی با موسیقی، حرکت و رقص در منزل آشنا شد. مایه‌های الهام او در رقص طیف وسیعی از ساده‌ترین اتفاقات زندگی تا تاریخ و فرهنگ را در بر می‌گیرند. او خود می‌گوید: «وقتی در گوشه‌ای نشسته‌ام و به دور و بر نگاه می‌کنم، هر چیزی تبدیل به حرکت می‌شود. در آن موقعیت خاصی که قرار دارم، اینکه کجا هستم و حالت روحی‌ام چیست، زمینه‌ی کار مرا تعیین می‌کند.»

هفتاد سال خدمت به هنر رقص ایران

ماریا صبای‌مقدم: اغلب ایرانیان مشکل عمده‌ای ندارند که فرزندشان به نقاشی یا موسیقی یا خطاطی روی بیاورد؛ اما رقص بحث دیگری است. این دیدگاه با سرعتی بسیار کند در حال تغییر است. دگرگونی در نگرش یک‌بعدی و محدود جامعه نسبت به رقص، مرهون تلاش‌های بی‌انتهای کسانی مثل «سرکیس جانبازیان» است. در این نوشتار مروری خواهیم داشت به زندگی و تلاش‌های بی‌وقفه او برای هنر رقص در ایران.

پرویز تناولی: «منتظریم خارجی‌ها از هنر ما بنویسند»

سمیه مومنی: موضوعات تاریخی، آیینی و اسطوره‌ای از علایق پرویز تناولی به حساب می‌آیند. او که سهم عمده‌ای در تاریخ مجسمه‌سازی مدرن ایران دارد، دایرة‌المعارف زنده‌ای است از دانسته‌های تاریخی که اغلب دست اول و حاصل پژوهش‌های خود اوست. او مجموعه ‌کتاب‌هایی درباره این اشیا در دست نوشتن دارد که از این مجموعه چهار کتاب آن به چاپ رسیده و باقی آن‌ها در انتظار چاپ هستند. تناولی در گفت و گو با زمانه می‌گوید: «‌هنرهای تجسمی ما، در وجود این اجسام است که تاریخ و پیشینه پیدا می‌کند. باید در این اجسام به دنبالشان باشیم. ما سنت مجسمه‌سازی به آن شکلی که در یونان و رم بوده‌، نداریم.»

خودت را مضحکه کن

شعله آذری: الهام جذاب، کمدین معروف ایرانی در آمریکا است. در حاشیه برنامه خانم جذاب در افتتاحیه جشنواره فیلم نور در لس‌آنجلس، با وی در مورد چگونگی یک زن ایرانی کمدین در آمریکا بودن صحبت کردم. او به زمانه گفت: «اصولاً در آمریکا طرز جوک گفتن این است که آدم از خودش جوک بگوید و یا از فرهنگش جوک بگوید. در ایران، این طوری جوک نمی‌گفتند. پشت سر همدیگر بعضی وقت‌ها، مثل «دو تا رشتی و قزوینی ...» این طوری جوک می‌گفتند.»

قصه‌ی پرغصه‌ی گران‌ترین تابلوی نقاشی جهان

مجله‌ی ‌اشپیگل، علی جمالی: «جوانی با چپق» اثر پیکاسو گران‌ترین تابلو نقاشی جهان شد. ولی آن‌چه بر این تابلو رفته است، قصه‌ای‌ست بسیار پر آب چشم. این تابلو صد سال پیش با عشق کشیده شد؛ در خانه‌ای چوبی در محله‌ی هنرمندان در مونمارترِ پاریس. سپس سرنوشت آن با جنگ و تبعید و ستم و حرمان سرشته شد.

«پیدا و پنهان افغانستان» در خانه هنرمندان ایران

ساغر رفیعی: اولین نمایشگاه مانسا یووان در ایران با عنوان «پیدا و پنهان افغانستان» در خانه هنرمندان ایران افتتاح می‌شود. مانسا یووان عکاس اسلووانی است به‌عنوان عکاس خبری برگزیده اسلووانی تا کنون مجموعه‌هایی از ونزوئلا، افغانستان، ایران، پاکستان، نپال، کامبوج، تایلند، هند، امریکا، صربستان و کشورهای اروپایی را در نشریاتی مانند تایمز، ساندی تایمز، گاردین و شیکاگو تریبون منتشر کرده است.

«تنها کمک دولت این است که دخالت نکند»

سمیه مومنی: لی‌لی گلستان، یکی از اعضای گروه هفت نگاه درباره‌ی خرید قابل توجه آثار هنری توسط بخش خصوصی می‌گوید: «‌د‌ر این دو سال، بخش خصوصی دست به کار شده است. اکسپوی عکس را خود عکاسان برگزار کردند. هفت نگاه هم نمایشگاه موفقی بود. انجمن هنرمندان نقاش، نمایشگاه بزرگ فروش برگزار کردند که بی‌نظیر و بسیار موفق بود. دولت در هیچ کدام از اینها دستی نداشت و حمایتی نکرد. ما هم نخواسته‌ایم که حمایت کند. روی پای خودمان بودیم. دولت باید خیلی هم خوشحال باشد و زیاد هم مزاحم نمی‌شود!»

هنرمند ناسازگاراست، انتظار سلام و صلوات نداشته باشد

جمشید مرادیان در گفت‌گو با ساغر رفیعی: «هنر عرصه سختی است. همیشه بین هنرمند و جامعه‌اش یک ناسازگاری و درگیری وجود داشته است. هنرمند برای جامعه یک وصله ناجور است. نمی‌شود که هم بخواهی وصله ناجور باشی و هم سلام و صلوات بشنوی. کسی از هنرمند دعوت نکرده است که بیاید هنرمند شود. هنرمند بودن آزادی‌ها، لذت‌ها و محدودیت‌های خاص خودش را دارد که باید همه را بپذیری.»

عکسهای ریکاردو زیپولی در موزه هنرهای معاصر تهران

ساغر رفیعی- موزه هنرهای معاصر تهران، پس از چند سال رکود در برگزاری یک نمایشگاه شایسته و در خور آخرین ماه سال 86 را به نمایشگاه عکس های ریکاردو زیپولی از ایران و ونیز اختصاص داد.

ایرانی‌ها هم آثار هنری را قدر می‌دانند

ساغر رفیعی: فروش آثار هنری،‌ تابلوهای نقاشی،‌ آثار حجمی هنرمندان،‌ آثار خوشنویسی و از ایندست، عمر زیادی در ایران ندارد. اما در یکی دوسال گذشته به یمن افزایش تعداد این فروش‌ها در داخل و همچنین حراج کریستی در دبی به آرامی مسیر خود را پیدا می‌کند.

استقبال از ننه دلاور آلمانی

روزنامه‌ی دی‌ولت چاپ آلمان در پی تظاهرات مخالفان اجرای نمایش‌نامه‌ی «نه نه دلاور و فرزندانش» در تهران می‌نویسد: «برتولت برشت در ایران یکی از محبوب‌ترین نویسندگان آلمانی است. تقریبا تمام نمایش‌نامه‌هایش، به نظر اهل فن، با کیفیتی بسیار خوب به فارسی ترجمه شده‌است. اما کنترل متن، گذاشتن اجباری کلاه بر سر زنان بازیگر و وسایل بد صحنه کار را مشکل می‌کرد. قبل از اجرای اول نیز کمیته‌ای از وزارت فرهنگ نمایش را با دقت کامل مورد بررسی قرار دادند. کنترل بیش از اندازه‌ی متن و آن‌طور که پایمن می‌گوید: «شلختگی شرقی» باعث ایجاد تنش بین دو طرف می‌شد.»

«ادیت پیاف»، گنجشکک اشی‌مشی

ادیت پیاف نماد یک نسل، یک روحیه و انسانی پرشور است و داستان زندگی‌اش ارزش تأمّل دارد. خیلی چیزها که ما «شر و وِر» می‌پنداریم و به ریشخند می‌گیریم، به غایت زیبا است و صادقانه بگویم که مواردی چون «روزِ والنتاین»، و مشابه آن ‌را به عمد برجسته می‌کنم. نام هنرمند بزرگ فرانسوی «ادیت پیاف»، را اولین بار از دکتر علی شریعتی شنیدم که می‌گفت: «یک ترانه‌‌اش به همه افاضات آخوندهای مسیحی می‌ارزد.»

ژازه، هرگز پیر نشد

ساغر رفیعی- خسرو سینایی یکی از معدود دوستانی است که رابطه نزدیکش را با ژازه تباتبایی تا روزهای آخر حفظ کرد. او با ساخت دو فیلم از زندگی هنری و شرح احوال او، اسناد قابل توجهی را از این هنرمند پیشرو باقی گذاشته است. سینایی یکی از کسانی است که امروز می‌توان با او درباره ژازه حرف زد.

نخستین نمایشگاه پوستر تئاتر در ایران

ساغر رفیعی: این نمایشگاه شامل آثاری از هنرمندان پیشکسوت و جوان است که در دو بخش «مرور» و «مسابقه» نمایش داده شده‌اند. آثار هنرمندان بزرگ ایرانی، در کنار هنرمندان جوان، در زمینه طراحی پوستر تاتر، به‌مدت یک‌ماه بر دیوارهای موسسه فرهنگی و هنری صبا در معرض تماشای عموم خواهند بود.

عاشورا، با رنگ‌های زنده

مریم نادرزاده: باخبر شدم که قرار است به مناسبت ایام محرم نمایشگاهی از آثار تایپوگرافی در تنکابن بر پا شود. راهی این شهر زیبای شمالی شدم تا کارهای «‌بنیامین محمدی» هنرمند جوان را از نزدیک ببینم. در این نمایشگاه بیست و یک اثر تایپوگرافی درباره‌ی کلمات عاشورایی به نمایش گذاشته شده است.