ادبیات ایران

ساعت ۱۳

سام واثقی: گرچه زمینه بارز بیشتر کوتاه‌نویسی‌های «سیزده ساعت» حول و حوش مهاجران ایرانی است، اما تلاش آرش گیتو، نویسنده جوان و امیدوارکننده ما با انتخاب شخصیت، روایت‌گر یا نویسنده اول‌شخص مجرد آغاز می‌شود. او در داستانی با عنوان «مهمانان جمعه» می‌نویسد: «می‌ترسم. از بی‌پروایی آن‌ها که ظرف‌هایشان را به دست ماشین ظرف‌شویی می‌سپارند، می‌ترسم. مگر می‌شود ظرف‌‌ها را توی ماشین ظرف‌شویی چپاند و بعد با آسودگی دندان‌ها را شست و به‌ رختخواب رفت؟ دست‌هایشان چه چیز را نوازش‌گر است؟»

«گُلِم» بیدار می‌شود!

سام واثقی: «غلام یا گُلِم - به روایت فریدون مقدس» اثر فریدون معزی مقدم، دومین کتابی است که از این نویسنده و منتقد فرهنگی و اجتماعی سرشناس در گروه انتشارات آزاد ایران منتشر شده است. او در سفری ماجراجویانه، با شوق و خستگی‌ناپذیریِ باستان‌شناسی از رده‌ی هُوارد کارتِر، نه به کاوش راز یک مومیایی چند ‌هزار ساله‌ در اعماقِ خاک، بلکه به کشفِ اسرار چند ‌هزار ساله‌یِ انسان‌مانه‌ای خاکی در اعماق آرزو‌های نهفته و ذاتیِ «انسان‌» می‌پردازد.

شهرزاد و ديگران

شاهرخ تندرو صالح: یکی از خوش‌شانسی‌های قرن بیستم برای ادبیات ایران، ظهور و شکوفایی نهال ادبیات زنان است. ادبیاتی که توانسته با عرضه‌ی آثاری قابل قبول، اعتبار لذت مطالعه را به خوانندگان خود هدیه دهد و اندکی تلخی سرخوردگی ایشان از ویترین آثار ادبی ایرانی را بزداید. آنچه که امروز از آن به عنوان کارنامه‌ی ادبیات زنان ایران نام برده می‌شود حاصل حداقل نیم قرن تلاش در حوزه‌ی فرهنگ و اندیشه است که نتیجه‌ی آن را می‌توان در متون شعر و نثر دید.

شوکران سی‌اُم

سی‌اُمین شماره دوماهنامه ادبی شوکران با مطالبی از عمران صلاحی، بهاءالدین خرمشاهی، احمد پوری، سید فرید قاسمی و ... منتشر شد. «گذری در تاریخچه نوروز» (پوران فرخزاد) «به نام آن کودک غمگین؛ درباره فروغ فرخزاد» (تقی صداقتی) «ناشران ایرانی و کپی رایت» و «بانوی ایرانی فراتر از خودباوری» از جمله مطالب این شماره‌اند.

این فصل: فصلِ پرویز کلانتری

حسین نوش‌آذر: دو شماره‌ی پنجاه و یک و پنجاه و دو فصل‌نامه‌ی بررسی کتاب که از هفده سال پیش تا امروز به کوشش و به سردبیری آقای مجید روشنگر در آمریکا، لس‌آنجلس منتشر می‌شود به پرویز کلانتری اختصاص دارد. در فصل نخست با پرویز کلانتری از زبان خودش و از زبان دیگران آشنا می‌شویم. درفصل دوم پاره‌ای از مهم‌ترین مصاحبه‌ها با این هنرمند درج شده و در فصل سوم داستان‌های کوتاهی از پرویز کلانتری آمده است. در فصول چهارم تا ششم چند نقاشی‌ و طرح‌هایی از پرویز کلانتری که قابلیت انتشار در نشریه‌ی بررسی کتاب را داشته باشد، منتشر شده است.

پی‌جویی معنا و ریشه‌ی چند لغت در شاهنامه

داریوش آشوری: با آن که دو سالی از نوشتنِ یادداشتی در باره‌ی دو واژه‌ی "هار" و "زهار" می‌گذرد ، پی‌جویی معنای آن دو خاطرِ مرا رها نکرده است. در این میانه فرستادنِ آن یادداشت برای چند تن از دانشورانِ شاهنامه‌شناس و اهلِ زبان‌شناسی ناریخی و نشرِ آن بر روی سایتِ واژه و وبلاگِ جستار بازتاب‌هایی داشته که دنبال کردن‌شان می‌تواند به روشن کردنِ یک نکته از نظرِ متن‌شناسی شاهنامه و همچنین دو واژه از نظرِ زبان‌شناسی تاریخی زبان‌های ایرانی یاری کند.

مروری بر کتاب "عطر یاس در کوچه های دور"

ماجراهای داستان از زمانِ حال، در سوئد، آغاز می‌شود و از طریق ِتداعی معانی و بازگشت به گذشته، به عقب برمی‌گردد. ماجراهایی که در زمان حال در سوئد روی می‌دهند، با رویدادهای گذشته جا عوض می‌کنند؛ گذشته‌هایی مربوط به دوران کودکی و نوجوانی مریم در تهران، در مکان‌ها و زمان‌های مختلف. و این‌همه نشان‌دهنده تلاطم‌های ذهنی و روحی مریم در گذشته و حال است.

شعر ِ بلند ِ بلند ِ بلند ِ عبور

سید مصطفی رضیئی: کتاب مجابی در حجم ِ مجموعه آثار یک عمر یک شاعر است. نمی‌شود از این مطمئن بود که اگر قرار باشد، مجموعه آثار جواد مجابی، زیر نظر خودش تدوین شود، باز هم تمام این شعرها را در مجموعه‌اش قرار خواهد داد یا دست به پیرایش خواهد زد.

بیانیه هیات داوران جایزه‌ی مهرگان ادب ـ آذر ۱۳۸۶

کشور ما به لحاظ پشتوانه‌ی تاریخی و فرهنگی نمی‌تواند در سطح کوبا و میانمار و کره شمالی قرار بگیرد، و تیراژ کتاب‌های ادبیات آن از کشور پنج میلیونی اردن کمتر شود و در همان حال ممیزی از نویسنده بخواهد که در قالب‌های از پیش تعیین شده بنویسد. امکانات زیادی به خدمت گرفته شده‌ تا قشر بالنده یعنی همان بیست درصدی که در همه‌ی کشورها خواننده‌ی ادبیات جدی است، این‌جا شکل نگیرد و در عوض فرهنگ لمپنی رواج یابد.

«انسانم آرزوست»، ‌برگزیده‌ای که بیش از هر برگزیده‌ای توضیح دارد

«انسانم آرزوست» گزیده‌ی غزلیات شمس به انتخاب و شرح بها‌ءالدین خرمشاهی است. آقای خرمشاهی در گفت‌وگو با زمانه، معیارهای انتخاب غزل‌های مولانا را در این کتاب چنین بیان می‌کند: «من غزل‌هایی کوتاه را انتخاب کردم و آن‌هایی که عربی زیاد نداشته باشد یا تماما عربی نباشد یا اینکه ترکی نباشد. دیدم چاره‌ای ندارم جز اینکه به شعرشناسی خودم و انسی که با ادب فارسی دارم تکیه بکنم.»

این شماره‌ی «باران»

این شماره‌ی باران، شانزدهمین شماره‌ای است که زیر نظر مسعود مافان توسط نشر باران در سوئد و به سلیقه و کوشش بهروز شیدا، سردبیر مهمان این شماره انتشار می‌یابد. از نظر کیفی این شماره‌ی باران از بلوغ و از نوآوری در گستره‌ی مطبوعات فارسی‌زبان نشان دارد. نقطه‌ی اوجی است در کارنامه‌ی این نشریه. مانند کفشی است که دیگر نو نیست؛ نیمه‌ی عمر را پشت سر گذاشته؛ قالب پا شده و پا را دیگر نمی‌زند.

شصت و دومین «بخارا»

شصت و دومین شماره‌ی مجله بخارا به سردبیری علی دهباشی منتشر شد. این شماره شامل گفتگوها، ترجمه‌ها، نقدهای کتاب، ایران‌شناسی، شعر فارسی، شعر جهان، نقد ادبی، نقد اجتماعی، گزارش شب‌های بخارا، و بخش ویژه‌ای برای دکتر عزت‌الله فولادوند است و آثاری از عزت‌الله فولادوند، هوشنگ دولت‌آبادی، شهلا حائری، داریوش شایگان، محمد علی موحد، مصطفی ملکیان و ...را در آن می‌خوانید.

او با مرگ شوخی می‌کرد

به‌فرودگاه مهرآباد که رسيدم، فقط بهت‌زده به‌عکسش خيره شدم؛ بدون آنکه عکس‌العمل ديگری بتوانم نشان دهم. پسرم نگاهی به‌صورتم انداخت و از حالم پرسيد. گفتم چيزی نيستی؛ الان در روزنامه خواندم که يکی از دوستانم درگذشته است. ۱۱ مهرماه، درست یک سال از مرگ عمران صلاحی می گذرد، کسی که با مرگ خيلی شوخی می‌کرد. می‌گفت: «من بيشتر شوخی‌هايم درباره‌ی مرگ است. وقتی به مراسم عزاداری می‌روم حتماً مطلب طنز می‌گویم و شوخی می‌کنم».

نجف دریابندری: «دو سه هفته پیش با او آشتی کردم»

علیرضا حیدری مدیر انتشارات خوارزمی، روز پنجشنبه‌ی گذشته درگذشت. برای آشنایی بیشتر با علیرضا حیدری و انتشارات خوارزمی، سراغ سه نفر از بهترین مترجمین و نویسندگان ایرانی که تجربه‌ی همکاری با مرحوم حیدری را داشته‌اند، رفتیم. نجف دریابندری، ابراهیم یونسی و محمود حسینی‌زاد از ویژگی‌های علیرضا حیدری می‌گویند.

«حیدری از بنیان‌گذاران نشر نوین در ایران بود»

علیرضا حیدری، مدیر انتشارات خوارزمی، پس از حدود ۵۰ سال فعالیت مطبوعاتی و نشر، پنجشنبه هفته گذشته بر اثر سکته در گذشت. برای آگاهی از اهمیت کار حیدری در انتشارات خوارزمی، با علی دهباشی، مدیر مسئول و سردبیر فصلنامه بخارا گفت‌و‌گو کردیم. او علیرضا حیدری را به عنوان مدرن‌ترین ناشران ایرانی معرفی می‌کند. گفت‌وگوی رادیو زمانه را با علی دهباشی بخوانید.

«حافظ»ی خارج از قید و بند نسبت‌ها

بررسی کتاب شرح شکن زلف، نوشته‌ی دکتر فتح‌الله مجتبایی، در نشست هفتگی شهر کتاب: «گذشتگان ما برخلاف ما بودند؛ ما یک دفعه غوره نشده مویز می‌شویم. گاهی حتا کارهایی هم را که راجع به آنها ادعا داریم نمی‌خوانیم. بعد شروع می‌کنیم به سخن گفتن. آن هم سخنی که هفتاد سال پیش زده شده. فکر می‌کنیم نکته‌ی تازه‌ای گفته‌ایم. درست بر خلاف شیوه‌ی قدمای ما...»

«این سرنوشت روشنفکران ماست»

«گربه» نام رمانی است متفاوت که در قالب قصه‌ای پرکشش و جذاب به رویدادهای سال‌های اخیر ايران می‌پردازد. به ويژه به دوران دوم ریاست جمهوری محمد خاتمی. روایت زندگی و رویدادهای اجتماعی و سیاسی پیرامون یک نویسنده و روزنامه‌نگار قدیمی، منتقد سینما است، که در بطن یک انقلاب بوده و همسرش «آبی» بازیگر مشهور و محبوب سینما

شب بزرگداشت «دکتر ابرهيم يونسی»

پنجاه و سومین شب از بزرگداشت‌های فرهنگی-ادبی مجله‌ بخارا به دکتر ابرهيم يونسی اختصاص داشت. در اين مراسم، نخست فیلم مستندی از فعالیت‌های دکتر یونسی به نمایش درآمد و سپس سخنرانان در مورد وجوه گوناگون شخصیت ايشان به سخنرانی پرداختند.

شب دکتر حمید زرین‌کوب

پنجاه و چهارمين نشست از «شب‌هاي مجله بخارا» به بزرگداشت دكتر حميد زرين‌كوب اختصاص خواهد داشت. اين مراسم از ساعت 5 تا 7 روز پنجشنبه 25 مرداد در «خانه هنرمندان ايران» برگزار خواهد شد. در کارنامه دکتر حميد زرين‌کوب، تأليف آثاری چون چشم‌انداز شعر نو فارسي، قلندرنامه خطيب فارسي، مقدمه اي بر علم بديع، آرايش‌هاي كلام در شاهنامه و عناصر بديعي در شعر رودكي به چشم می‌خورد.

ابراهیم یونسی در شب‌های بخارا

پنجاه و سومین شب از شب‌های مجله بخارا به تجلیل از خدمات ادبی دكتر ابراهیم یونسی اختصاص دارد. دكتر ابراهیم یونسی از چهره‌های برجسته نویسندگی و ترجمه به‌شمار می‌رود و در طی نیم قرن فعالیت ادبی، بیش از نود اثر مهم را به زبان فارسی ترجمه كرد.