ادبیات جهان

ویژه‌نامه «رابرت بلای» دوماهنامه ادبی شوکران

سی و یكمين شماره دوماهنامه ادبی شوكران ويژه‌نامه‌ای برای رابرت بلای - شاعر و مترجم غزليات حافظ - به حساب می‌آيد. در صفحات ابتدايی مجله، نامه‌ای از رابرت بلای خطاب به سردبير مجله (پونه ندايی) با دست خط وی و ترجمه‌ای از اين نامه به چاپ رسيده است. بلای در اين نامه به خاطر اختصاص يک شماره از مجله به او تشکر کرده و اين اتفاق را نوعی باز آمدن به خانه ذکر کرده است؛ چرا که شعر ايران را پشتوانه کار خود می‌داند.

شبی برای فردریش دورنمات در تهران

مجله بخارا که پیش از این در زمینه‌ی معرفی نویسندگان و ادبیات سوئیسی نشست‌هایی را برگزار کرده است، این بار «شب فردریش دورنمات» را در تالار مرکز هنر پژوهی تهران برگزار می‌کند. آثار فردریش دورنمات، نویسنده و نمایشنامه‌نویس سوئیسی در ایران با اجراهای حمید سمندریان معرفی شد و غالب آثار او توسط دکتر عزت‌الله فولادوند و محمود حسینی‌زاد به فارسی ترجمه شده است.

جامعه‌ی شهوانی

سهراب شریفی: «نوشتن ِ ساد ورای تفاوت احمقانه‌ی پورنوگرافی و اروتیک است. در پورنوگرافی، نوشتن ابزار شهوت است و در نوشتار اروتیک، شهوت ابزاری است برای نوشتن. اما در نوشتار ساد، نوشتن همان عمل جنسی است. او نوشتن را با عمل جنسی جایگزین می‌کند. این‌که موضوع این نوشتن نیز به نوعی عمل جنسی است، می‌تواند ناشی از یک اتفاق عمدی باشد.»

... روز اتفاق فرا رسیده است

سید مصطفی رضیئی: جنگ، ویرانی، فقر و گریز و تنفر از جامعه، پایه‌های اصلی ادبیات ِ سلین را می‌سازند. این مرد مغرور، که تحمل هیچ چیزی جز خودش و کار‌هایش را ندارد، و نوشته‌هایش جامعه را در هر نقطه‌اش، به تند‌باد ِ شدید‌ترین نوع انتقاد‌ها می‌گیرد. او جامعه‌اش را دوست دارد، اما در شکلی سالم، نوعی ایده‌آل‌گرایی؛ نه این لایه‌های پی‌در‌پی سیاهی که می‌بیند همه جا را گرفته، نفس‌ها را در خود حبس کرده، نمی‌گذارد آزاد باشی.

هیچ نگفتن، همه را نوشتن

یورگن ریته، ترجمه‌ی ناصر غیاثی: آلن روب‌گری‌یه، نویسنده‌ی فرانسوی، بنیان‌گذار ِ «رمان نو» که در کتاب‌هایش تجارب زبانی را با اروتیک آمیخت و فیلمنامه‌هایی مانند ِ «سال گذشته در مارین‌باد» را نوشت، دوشنبه‌ی گذشته درگذشت. روزنامه‌ی "نویه‌تسوریشه تسایتونگ» در شماره‌ی سه‌شنبه‌اش مقاله‌ای در رثای او منتشرکرده است.

مرگ قسطی با روزهای از دست رفته

مصطفی رضیئی: سال ۱۹۳۲، جهان شاهد انتشار یکی از بزرگ‌ترین شاهکارهای ادبیات قرن در کشور فرانسه بود؛ «مرگ قسطی». شخصیت راوی رمان عاصی، آشفته، خشن، بهم ریخته و درمانده و در سیل پارادوکس‌های زندگی‌اش غرق شده است. از یک سو با جنون بی‌پایان خانواده‌اش رو به‌ روست (پدری عصبی، مادری بی‌توجه، مادربزرگی ساکت، عمه‌ای فاحشه، دایی‌ای کلاهبردار، عمویی خل و ...)‌ و از سویی دیگر با جامعه‌اش در نبرد است.

ژولین گراک؛ نویسنده‌ی زمانه‌ای دیگر

«ژولین گراک» نویسنده‌ی مشهور ادبیات قرن بیستم فرانسه، بیست و دوم دسامبر در سن ۹۷ سالگی درگذشت. مجله‌ی ادبی «لیر» چاپ پاریس، گفت‌وگویی را با «دومینیک رابوردن» نویسنده و کارگردان، و یکی از دوستان نزدیک «گراک» روی پایگاه اینترنتی‌اش قرار داده است. در این گفت‌وگو، دوست نزدیک «گراک» از خاطراتش با این نویسنده بزرگ فرانسوی می‌گوید.

رژه‌ی تاریخی ژنرال شرمن به روایت ای.ال.دکتروف

ای.ال.دکتروف را در ایران با دو رمان «رگتایم» و «بیلی بتگیت» می‌شناسند. «رگتایم» او در تراز صد رمان برتر ادبیات انگلیسی‌زبان در قرن بیستم به شمار آمده است. جدیدترین اثر او، روایت دکتروف از رژه‌ی معروف و تاریخی ژنرال ویلیام شرمن در واپسین روزهای جنگ داخلی آمریکا در کارولینای جنوبی‌ است .مجله‌ی آلمانی «دی سایت» به مناسبت انتشار رمان «مارش» به آلمانی، با او گفتگویی کرده است که برگردان آن را می‌خوانید.

کیچ چیست؟

در یک کلام کیچ هنر ناقص است، اما این تعریف هم ناکافی است، چرا که نقاشی‌های روی غار بازمانده از قرون وسطا ناقص است، اما کیچ نیست. توده‌ای و فراگیر بودن اثر نیز نمی‌تواند دال بر کیچ بودن آن باشد، چرا که به مثل آثار شکسپیر کیچ نیست، اما توده‌ای و فراگیر است.

راسکلنیکوف یا پی یر ریوی یر، مسأله این است

جوانی ۲۰ ساله از روستای اونه، به نام پی یر ریوی یر، در بعدازظهری از ماه ژوئن ۱۸۳۵، با نقشه‌ای از پیش تعیین شده، سرِ مادر (شش‌ماهه حامله) خواهرِ ۱۸ ساله و برادر کوچک هشت ساله‌اش را در خانه‌ی متعلق به مادر، به وسیله‌ی داسی تیز می‌برد. خواندن یادداشت‌های پییر ریوییر و آشنایی با شخصیت او و انگیزه‌اش برای قتل، موجب بازخوانی رمان «جنایت و مکافات» و رسیدن به این نتیجه شد: «شباهت حیرت‌انگیز میان دو کاراکتر راسکلنیکوف و پی یر ریوی یر!»

رگتایم؛ انتقام یک رمان‌نویس

بررسی رمان رگتایم در نشست هفتگی شهر کتاب: «ویژگی موسیقی رگتایم این است که ملودی دست راست بسیار سریع است. این رمان هم با این جمله‌ی اسکات جاپلین شروع می‌شود که می‌گوید: این قطعه را تند ننوازید. هرگز درست نیست که رگتایم را تند بنوازند. رمان رگتایم از آن رمان‌های بسیار سریع است. اگر دست‌تان بگیرید نمی‌توانید به راحتی آن را رها کنید...»

خرابکاری عاشقانه؛ یک شاهکار کوچولو

در عصری که خیلی سخت است اثری را شاهکار بخوانیم، اما انصاف نیست این کلمه را از کتاب‌هایی که خوانده‌ایم و به ما لذت بخشیده‌اند، دریغ کنیم. پس بد نیست آن‌ها را شاهکارهای کوچک بنامیم. به اعتقاد من رمان «خرابکاری عاشقانه» یک شاهکار کوچولو در حیطه ادبیات محض است. راوی، سیاست را از چشم بزرگسالان نمی‌بیند اما با دقت کودکانه در نحو جملات چنان بار تاریخی به روایتش می‌بخشد که کم نظیر است.

انگار زندگیِ من، انگار زندگیِ تو

جامپا لاهیری در «هم‌نام» با زبانی ساده و خطِ روایتی ساده‌تر، آغازِ زندگیِ یک جفت بنگالی را در آمریکا روایت می‌کند و خواننده را به تماشای جزئیاتِ زندگیِ یک جفت مهاجر می‌کشاند. لاهیری رمانی می‌نویسد که با خواندنِ آن هر غیرمهاجری می‌تواند زیروبم زندگی یک مهاجر را لمس کند و هر مهاجری به خودش می‌گوید: انگار زندگیِ مرا نوشته است.

شب ادبیات ارمنی

آثار ادبی که به قلم نویسندگان و شاعران ارمنی نوشته شده حکایت از ادبیات غنی مستقل نزد ارمنیان دارد. چهل‌ونهمین شب از شب‌های مجله بخارا به بررسی و تحلیل ادبیات ارمنی اختصاص یافته است.

شعر ژاپنی به زبان مادری

مهمترین ويژگی کتاب «صد شعر از صد شاعر ژاپنی» این است که مستقیما از زبان ژاپنی به فارسی ترجمه شده و نکته‌ دوم اینکه کتاب «اوگورا هیاکونین ایششو» محبوب‌ترین مجموعه شعری‌ است که در ژاپن منتشر شده است. این کتاب مجموعه‌ شعری ا‌ست که شما در خانه‌ هر ژاپنی اهل ادبیات آن را می‌بینید.

وقتی که «دوستت دارم» مریض شده بود

گفت‌وگویی با اریک اورسِنا، نویسنده‌ی فرانسوی و برنده‌ی جایزه‌ی گنکور. رمان سه‌گانه‌ی اورسِنا، با موضوع زبان و نگاهی نو به مقوله‌ی زبان، با استقبال چشمگیر خوانندگان فرانسه مواجه شده است.

نونو ژودیس در شب‌های بخارا

پیام نونو ژودیس به چهل‌وپنجمین شب بخارا: «شعر مانند پرنده است. از دستان شاعر پر می‌گشايد و به افق‌های دوردست می‌شتابد. درود من به اين لحظه كه كتاب من جامه‌ی زبان پرتقالی را از تن به در كرده، از ميان آسمان‌ها و ابرهای زمان گذشته و كسوت فارسی بر تن كرده تا واژگان خود را جانی تازه و آوايی ديگر دهد. اين بهترين راه نزديكی خلق‌هاست».

شاعر روس مهمان شب «بخارا» می‌شود

چهل و چهارمین شب از «شب‌های مجله بخارا» به بررسی و تحلیل زندگی و آثار شاعره بزرگ روس، «آنا آخماتووا»، اختصاص دارد. آخماتووا در دوران استالین همراه با مایاكوفسكی، پاسترناك، تسه یوا و ماندلشتام اساس شعر معاصر روسیه را پایه‌گذاری كردند.

زندگی دوگانه نویسنده‌‌ها

برنارد لائیر، جامعه‌شناس، درباره تحقیقی که در خصوص نویسندگان با دو زندگی شغلی انجام داده چنین می‌گوید: «من، در نهایت حس می‌کنم که این تحقیق، نویسنده‌‌ها را کمی مثل شخصیت‌های حماسی‌ نشان می‌دهد. آنها افرادی هستند که بی‌آنکه از نتیجه کار نوشتاری‌شان اطمینان داشته باشند و بی‌آنکه به نفع مادی چشمگیری دست یابند، به کارشان ادامه می‌دهند، چون به آن اعتقاد دارند و این اعتقاد، قوی‌تر از خودشان است.»

دو ترکمن ايرانی، بنيانگذار ادبيات کلاسيک ترکمن

تا زمان مختومقلی، ادبيات کتبی به زبان ترکمنی موجود نبود و مختومقلی فراقی در قرن هيجدهم نخستين شاعری است که به اين زبان شعرهای بسيار روان نوشته است. در پيروی از وی، شاعران زيادی مانند ظلالی، سيدی، محتاجی، کمينه، و ملا نفس اشعار خوبی به زبان ترکمنی سرودند.