موسيقی فيلم

راک، سکس و مواد مخدر

فیلم‌هایی چون «ایزی رایدر» «بانی و کلاید» «فارغ‌التحصیل» «مش» «قله زابریسکی» و «کابوی نیمه‌شب» در پاسخ به نیازها و خواست‌های چنین مخاطبانی به وجود آمد. فیلم‌هایی که سازندگان آن‌ها نسلی را نمایندگی می‌کردند که از سیستم و شیوه‌ی زندگی آمریکایی خسته و دل‌زده بود و راه گریز از این سرخوردگی اجتماعی را در مواد مخدر، سکس، هیپی‌گری و بی‌بند و باری اجتماعی جست‌وجو می‌کرد.

مه ۶۸ به روايت برتولوچی

به مناسبت چهلمین سال بزرگداشت شورش‌های ماه مه ۱۹۶۸ پاریس، فیلمی را انتخاب کرده‌ام که ارتباط تنگاتنگی با این رویداد مهم سیاسی تاریخ معاصر جهان دارد. رؤیابین‌ها (Dreamers) ساخته برناردو برتولوچی، بازسازی پاریس ۱۹۶۸ و روزهای پرالتهاب آن است. برتولوچی اين فيلم را براساس رمان معصومین مقدس نوشته ژیلبر ادر نویسنده فرانسوی ساخته که درباره بیداری سیاسی، بحران بلوغ و آزادی جنسی در بستر رویدادهای مه ۱۹۶۸ پاریس است.

موسیقی فیلمِ «خون به پا می‌شود»

برنامه‌ی این هفته اختصاص دارد به موسیقی فیلم «خون به پا می‌شود» کار آهنگسازی به‌نام «جانی گرین وود» از اعضای گروه موسیقی راک ريديوهد. «خون به پا می‌شود»، ساخته‌ی پل تامس آندرسن، کارگردان جوان آمریکایی و سازنده‌ی فیلم‌های خوبی چون «ماگنولیا» و «شب‌های عیاشی» است. وی سال‌ها دستیار رابرت آلتمن بوده و تاثیر زیادی از سبک و نگاه آلتمن گرفته است.

موسیقی زيبای ماشين تحرير

موسیقی فیلم این هفته مربوط است به فیلم تاوان ساخته جو رایت، فیلم‌ساز جوان انگلیسی که بر مبنای رمان ایان مک ایون، بزرگ‌ترین رمان‌نویس معاصر انگلیس ساخته، و برنده جايزه اسکار بهترین موسیقی فیلم امسال شده است. آهنگساز آن، داریو ماریانلی است که پیش از این موسیقی فیلم غرور و تعصب را برای جو رایت ساخته و آهنگساز فيلم‌هايی چون در اين جهان (مايکل وينترباتم)، جنگجو و تشييع جنازه جيپسی کينگ بوده است.

شب آمريکايی کاروای

شب‌های بلوبری من، نخستین تجربه وون کاروای به زبان انگلیسی است. فیلمی عاشقانه که اصلاً در حد و اندازه فیلم‌های قبلی او که در سرزمینش و به زبان مادری‌اش ساخته، نیست. یک فیلم جاده‌ای که برخلاف فیلم‌های معمول این ژانر، بیشتر در کافه‌ها و بارهای دلگیر شبانه می‌گذرد تا در بزرگراه‌ها و چشم اندازهای باز و پهناور و زیر آسمان آبی و آفتابی.

در ستايش فرهنگ سامورايی و رپ

گوست داگ، یکی از مهم‌ترین و متقاعد‌کننده‌ترین فیلم‌های جارموش است و اگرچه در ژانر گانگستری ساخته شده، اما تعریف و معیارهای دیگری از این ژانر ارائه می‌کند. جارموش تصمیم گرفت ساختن موسیقی این فیلم را به «ريزا» بسپارد. ریزا مشهور به پرينس رکيم، از مشهورترین خوانندگان موسیقی رپ و هيپ‌هاپ و رهبر گروه وو تنگ کلن است.

موسيقی فيلم‌های کارلوس سائورا

سبک سینمايی کارلوس سائورا، رئالیسم شاعرانه است و رگه‌های نيرومندی از نئورئالیزم ایتالیا و سنت سورئالیسم اسپانیایی در آن ديده می‌شود. ترکیب خیال و واقعیت و به کارگیری عناصر سورئال در یک بستر رئالیستی، نشان‌دهنده تاثیر کارهای لوئیس بونوئل، فیلمساز بزرگ اسپانیایی در کارهای او‌ست.

موسیقی فیلم تراموايی به نام هوس

«تراموايی به نام هوس» گريزی آشکار از سبک رايج موسيقی فيلم در سينمای هاليوود بود که بيشتر بر محور ماجرا استوار بود تا شخصيت‌ها و فضاها. آهنگ‌ساز فیلم به جای تکيه بر لايت موتيف‌های کلاسيک و سنتی، قطعات کوتاهی نوشت که بر مبنای ديناميسمی روانکاوانه نوشته شده بود و هريک بعدی از وجود شخصيت‌های پريشان فيلم را برملا می کرد.

موسيقی فيلم آخرين امپراتور

موسیقی آخرین امپراطور، ساخته مشترک سه آهنگساز بزرگ است. ریوچی ساکاموتو؛ آهنگساز ژاپنی، دیوید بایرن؛ آهنگساز آمریکایی و کونگ سو؛ آهنگساز چینی. همکاری سه آهنگساز مختلف در یک فیلم کاری غریب و غیر‌متعارف در سینما به شمار می‌رود. این دومین همکاری ریوچی ساکاموتو با جرمی تامس، تهیه کننده فیلم (بعد از کريسمس مبارک آقای لورنس ناگيسا اوشيما) و نخستین همکاری‌اش با برناردو برتولوچی، کارگردان فیلم بود.

نوای همدردی با فهرست شيندلر

موسيقی جان ويليامز در فیلم «فهرست شیندلر» همدردی تماشاگر را با وضعيت دردبار يهوديان فيلم بر می‌انگيزد و او را از نظر عاطفی عميقاً درگير سرنوشت آن‌ها می‌سازد. تماشاگر فهرست شيندلر نمی‌تواند نسبت به ستم و بی‌رحمی‌ای که بر روی پرده می‌بيند، بی‌تفاوت باشد حتی اگر در واقعيت تاريخی شيندلر و پديده هولوکاست ترديد داشته باشد.

موسيقی فيلم «رفقای خوب»

«رفقای خوب» نام فيلمی است که مارتين اسکورسيزی بر اساس داستان زندگی واقعی هنری ميل گانگستر معروف آمريکايی ساخته و يکی از بهترين آثار ژانر گانگستری و مافيايی مدرن به حساب می‌آيد. «رفقای خوب» آهنگ‌ساز واحدی ندارد و مجموعه‌ایست از ترانه ها و آهنگ هايی که اسکورسيزی آن را بر اساس حال و هوای فيلم انتخاب کرده. در این برنامه به بررسی این موسیقی و شنیدن تکه‌هایی از آن می‌پردازیم.

پدران و پسران

«راه فنا» درام گانگستری زیبا و فراموش‌نشدنی سم مندس و محصول سال ۲۰۰۲ است با بازی تام هنکس، پل نیومن، جود لا و دنیل کریگ. راه فنا فیلم کم‌دیالوگی است و بیشتر متکی بر جنبه‌های بصری، صحنه‌پردازی و فضاهاست. در واقع کنراد هال، با الهام از فضاها، کمپوزیسیون‌ها و نورهای ادوارد هوپر نقاش آمریکایی، اثری هم‌تراز با آثار درخشان فیلم‌برداران اکسپرسیونیست آلمانی در فیلم‌های نوآر آمریکایی در ده‌های ۴۰ و ۵۰ خلق کرده است.

موسيقی فيلم «پرواز بر فراز آشيانه فاخته»

«پرواز بر فراز آشیانه فاخته» اثر درخشان میلوش فورمن است که بر اساس رماني به همين نام نوشته کن کیسی ساخته شده است. این فیلم، برنده پنج جایزه اسکار برای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن و مرد و بهترین فیلم‌نامه برای بو گولدمن شده است. موسیقی آن نیز ساخته جک نیچه از آهنگ‌سازان سرشناس موسیقی راک در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ است.

آمیزه‌ای از موسیقی کلاسیک، دیسکو و هوی متال

«راکی» به کارگردانی جان جی اویلدسن و با بازی سیلوستر استالونه، داستان مشت‌زن جوان و آماتوری است به نام راکی بلبوئا که برای رسیدن به مقام قهرمانی در بوکس در مسابقه‌ای سخت و هیجان‌انگیز با آپولو کرید قهرمان سیاه‌پوست مشت‌زنی، شرکت می‌کند. موسیقی این فیلم ساخته آهنگ‌سازی به نام بیل کونتی است. وی یکی از موفق‌ترین آهنگ‌سازان سینما و تلویزیون آمریکا در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ است.

خوانندگان باليوود در فيلمی از هاليوود

موسيقی فیلم قلب توانمند، ساخته مولی نای من و هری اسکورت است. اين دو آهنگساز با درنظر گرفتن فضای پرتنش فيلم، ريتم تند و تعليق نهفته در آن، قطعات مختلف موسيقی اين فيلم را ساخته‌اند. به علاوه آن‌ها بر اساس جغرافيای فيلم و پس‌زمينه فرهنگی آن از تصنيف‌ها و ترانه‌های روز و مردم‌پسند منطقه هند و پاکستان به عنوان فضاسازی در فيلم استفاده کرده‌اند.

عشق و خیانت در قرمز

موسيقی فیلم «قرمز» آخرین قسمت از سه‌گانه رنگ‌های کيشلوفسکی نیز به مانند «آبی» و «سفید» اثر زبيگنيو پريزنر است. موسیقی این فیلم، همچون رنگ قرمز که رنگ گرم و بانشاطی است، موسیقی آرام، موقر، گرم و دل‌پذیری است. مثل همه کارهای پریزنر، موسیقی قرمز نیز بر اساس یک تم اصلی ساخته شده و آن تم عشق یا والنتین است که بارها در فیلم شنیده می‌شود و همانند رنگ قرمز بر آن تأکید می‌شود.

اندوه لهستانی

موسيقی فیلم «سفید» از سه‌گانه معروف کيشلوفسکی، نیز به مانند «آبی» اثر زبيگنيو پريزنر است. دو تم اصلی در موسیقی این فیلم وجود دارد که بر مبنای شخصیت کارول و دومینیک ساخته شده‌اند. تم تانگو که شخصیت کارول را نمایندگی می‌کند و تم دومینیک که با استفاده از سازهای بادی مثل ابوا، فلوت و کلارینت اجرا می‌شود و در تضاد با تم تانگوی کارول قرار دارد که با سازهای زهی اجرا شده‌اند.

آزادی، برابری و برادری

کيشلوفسکی سه‌گانه رنگ‌ها را با الهام از سه رنگ پرچم فرانسه يعنی آبی، سفيد و قرمز ساخت که هر يک نشانه‌ای از شعارهای سياسی و اجتماعی انقلاب فرانسه يعنی آزادی، برابری و برادری است و در ميان آن‌ها رنگ آبی به نشانه آزادی از همه برجسته‌تر است. این برنامه «موسيقی فیلم» به موسيقی این فیلم و آهنگساز آن زبيگنيو پريزنر اختصاص دارد.

اروتيسم، شهوت و جنايت در فيلم های نوآر

«ترانه‌های جاز صرفا جنبه‌ای تزيينی و دکوراتيو در فیلم‌های نوآر ندارند؛ بلکه در حکم قلب و روح این فيلم‌ها هستند و فضاسازی می‌کنند. مثل ترانه‌ای که لورن باکال در فيلم «خواب بزرگ» با موسيقی مکس استاينر می‌خواند...» سومین بخش از معرفی موسیقی فیلم‌های نوآر.

آهنگسازان تبعيدی و فيلم های نوآر

«من والتر نف، کارمند شرکت بيمه، سی و پنج ساله، مجرد، بدون هيچ زخم يا نشانه آشکار... به خاطر پول و يه زن زيبا کشتمش و دست آخر نه پولی گيرم اومد و نه اون زن. جالبه، نه؟» پرویز جاهد در برنامه دیگری از سری برنامه «موسیقی فیلم» به معرفی تعداد ديگری از آهنگسازان فيلم های نوآر و فیلم‌های مرتبط با آن می‌پردازد.