مدونا پنجاه ساله شد

پرويز جاهد

امروز مدونا، ستاره موسيقی پاپ و شمايل بزرگ هنر عامه پسند قرن بيست و يکم پنجاه سالگی‌اش را جشن گرفت.

مدونا در طول نزديک به سی سال با آهنگ‌ها، سبک اجرايی متفاوت، رفتار و حرف‌های غيرمتعارف و رويکرد بی‌پروا و گستاخانه‌اش نسبت به تابوهای مذهبی و جنسی، به جنجالی‌ترين خواننده زن دنيای موسيقی غرب تبديل شد و عنوان ملکه موسيقی پاپ را گرفت.

مدونا که به «متريال گرل»، «استر» و «خانم ريچی» معروف است، نام واقعی‌اش لوئيز ورونيکا چيکونه است و در ۱۶ اگوست ۱۹۵۸ در ايالت ميشيگان آمريکا زاده شد.

مدونا در اجرایی خصوصی در پاریس، ۲۰۰۸ / عکس از AFP

وی در سن پنج سالگی مادرش را از دست داد و در سال ۱۹۷۷ به همراه برادر کوچکترش کريستوفر (کسی که اخيرا کتاب جنجالی «زندگی با خواهرم مدونا» را منتشر کرده) به نيويورک مهاجرت کرد و در آنجا به آموختن رقص و خوانندگی در کلاب‌های شبانه پرداخت.

نخستين آهنگی که نام مدونا را بر سر زبان‌ها انداخت آهنگی با عنوان «هاليدی» (Holiday) بود که در سال ۱۹۸۳ اجرا کرد و در رده شانزدهم جدول آهنگ‌های برتر سال قرار گرفت. اما اين اجرای آهنگ‌هايی چون «متريال گرل» (Material Girl) و «مثل يک باکره» (Like a Virgin) بود که مدونا را به شهرتی جهانی رساند و او را به محبوب‌ترين خواننده زن دنيای پاپ تبديل کرد.

انتشار آلبوم True Blue محبوبيت و شهرت او را دوچندان کرد و بعد از آن ديگر هيچ خواننده زنی نبود که بتواند با او رقابت کند. آلبومی که در ۱۲ کشور جهان در مرتبه اول جدول بهترين آلبوم‌های سال ايستاد و به فروش بی‌سابقه‌ای دست يافت.

مدونا با خواندن ترانه «پاپا موعظه نکن» (Papa Don’t Preach) که در باره حاملگی دخترهای تين ايجر بود، نشان داد که می‌خواهد در عرصه موسيقی، خواننده‌ای جنجالی باشد و با موضوع‌های غيرمتعارف و بحث برانگيز سروکار داشته باشد.

مدونا در سال ۱۹۸۹ با آهنگ «مثل يک دعا» (Like a Prayer) جنجال ديگری آفريد. در کليپ ويدئويی اين آهنگ، صليب ها را می‌بينيم که به آتش کشيده می‌شوند و مدونا مرد سياهی را که شمايل مسيح است، می‌بوسد. تصاويری که اعتراض مراجع مسيحی را برانگيخت اما نام مدونا را پرآوازه ساخت.

کنسرت «اعترافات» مدونا در مسکو، ۲۰۰۶ / عکس از AFP

مدونا همواره به خاطر رويکرد بی‌پروا و گستاخانه‌اش نسبت به سکس، بحث برانگيز بوده. وی در سال ۱۹۹۲ در يک نمايش تلويزيونی از ديويد لترمن مجری برنامه خواست تا لباس زير او را بو کند و از او پرسيد که آيا هيچگاه زير دوش حمام شاشيده است. در آن هنگام عده‌ای از تماشاگران صحنه، فرياد کشيدند و از او خواستند صحنه را ترک کند.

رفتار غيرمتعارف مدونا، محبوبيت و اعتبار او را در رسانه‌ها و نزد عامه مردم کاهش داد. اگرچه بعد از آن مدونا توانست با بازی در نقش ايزابل پرون در فيلم اويتا و خواندن ترانه «برايم گريه نکن آرژانتين»، اين بی‌اعتباری را تا حدود زيادی جبران کند.

مدونا به عنوان بازيگر در چند فيلم سينمايی نيز ظاهر شد از جمله در فيلم‌های: «در جستجوی سوزان»، «ديک تريسی» (ساخته وارن بيتی)، و «اويتا»؛ اگرچه باوجود ارتباطات گسترده و نزديک با ستارگان و فيلمسازان سينما مثل شون پن، وارن بيتی و گای ريچی، او هيچ گاه نتوانست موقعيت خود را به عنوان يک ستاره در نظام سينمايی هاليوود، تثبيت کند.

مدونا در سال ۱۹۸۵ با شون پن ازدواج کرد اما بعد از دو سال زندگی از او جدا شد. در سال ۱۹۹۶ مدونا نخستين فرزندش يعنی لوردس را که دختر کارلوس لئون مربی تناسب اندام بود به دنيا آورد.

مدونا کودکی از مولداوی را به فرزندی پذیرفته / عکس از Daily Mail

به دنبال آن مدونا با گای ريچی فيلمساز انگليسی آشنا شد که اين آشنايی منجر به ازدواج شد و جشن عروسی آنها در آخرين روزهای قرن بيستم به شکل باشکوهی در اسکاتلند برگزار گرديد.

مدونا در سال ۲۰۰۴ آلبوم زندگی آمريکايی را منتشر کرد که موفقيت زيادی نداشت. به دنبال آن وی به اجرای دوباره اما متفاوت آهنگ‌ها و آلبوم‌های قبلی خود پرداخت.

مدونا در سال ۲۰۰۶ در يک حرکت نمايشی، با هواپيمای جت خصوصی در مالاوی فرود آمد و به ديدار کودکان يتيم قربانيان ايدز رفت تا از ميان آنها کودکی را انتخاب کند و سرانجام پسربچه ۱۳ ماهه‌ای را انتخاب کرد و با خود به آمريکا برد.

او در سال‌های اخير به کارگردانی و تهيه فيلم رو آورده و فيلم کثافت و خِرد (Filth and Wisdom) و فيلم مستند من هستم به خاطر اينکه ما هستيم (I am because we are) را درباره قربانيان ايدز و کودکان آنها در مالاوی تهيه کرد.

به نظر می‌رسد مدونا در سن پنجاه سالگی، بعد از تثبيت جايگاه خود به عنوان يک شمايل فرهنگی دنيای امروز، در پی ساختن تصوير روشنفکرانه و فرهيخته‌ای از خود است.

مدونا امروز به عنوان يک پديده فرهنگی قابليت بررسی و مطالعات آکادميک از منظرهای مختلف را دارد. اينکه مدونا چرا و چگونه توانست به شمايل محبوب يک قرن بدل شود و هنر و رفتار او چه تاثيری بر جامعه جهانی گذاشت، قطعا نيازمند بررسی‌های جامعه شناختی، پديدارشناسانه و فلسفی است.