حقوق انسانی ما

قفس‌هایی طلایی، اما تنگ

ایرج ادیب‌زاده: روز دوشنبه ۱۶ مارس، در باشگاه مطبوعات، پرس کلاب پاریس، ده‌ها روزنامه‌نگار و چهره‌ی رادیو تلویزیونی فرانسه گرد آمده بودند. بعد از معرفی کتاب تازه‌ی شیرین عبادی که نخستین رمان او نیز هست، روزنامه‌نگاران حاضر در این جلسه، ساعت‌ها به پرسش‌هایی در مورد مسائل سیاسی و اجتماعی امروز ایران از شیرین عبادی پرداختند. در پایان نشست مطبوعاتی، شیرین عبادی در گفت‌و‌گوی ویژه با رادیو زمانه شرکت کرد.

در آستانه نوروز؛ شروع اعتصاب غذای عیسی سحرخیز

مریم محمدی: دیشب از طریق مهدی سحر‌خیز، فرزند ایشان با‌خبر شدیم که پدرش اعتصاب خود را آغاز کرده است. همچنین به خاطر میزان داروهایی که آقای سحر‌خیز مصرف می‌کند و وضعیت نامناسب جسمانی، خانواده‌اش سعی کرده‌اند که از اعتصاب غذای او جلوگیری کنند. مهدی سحر‌خیز می‌گوید که مادرش در تماس با مقامات زندان این مسئله را بار‌ها توضیح داده است. در این زمینه با مهدی سحرخیز گفت وگو کرده‌ام.

پرونده اکبر کرمی، چهار ماه در انتظار مطالعه

حسین علوی: دکتر اکبر کرمی، پزشک و پژوهش‌گر مسائل دینی، حدود چهار ماه است که در قم بازداشته شده‌ ولی همچنان بلاتکلیف است و بازپرس او می‌گوید هنوز فرصت نکرده پرونده او را بخواند. شیرین فیروزی همسر این پژوهش‌گر هم، نامه سرگشاده‌ای به مقامات قضایی نوشته و خواهان رسیدگی به وضعیت همسرش شده است. در این باره با محمد سیف‌زاده، وکیل مدافع اکبر کرمی گفت‌وگو کرده‌ام.

کمیته‌های حقیقت‌یاب کسی را نمی‌بخشند

شکوفه منتظری: بسیاری معتقدند موضع‏گیری ماندلا در آن زمان، به انتقال مسالمت‏آمیز قدرت در آفریقای جنوبی کمک بسیار زیادی کرد. عده‏ی دیگری هم این جمله را بی‏معنا می‏دانند. به سراغ چند تن از بازماندگان کشتارهای ۳۰ سال اخیر در ایران رفتیم و نظر آنان را نیز در این باره پرسیدیم. این که آیا آن‏ها می‏توانند ببخشند؟ و اگر نمی‏توانند، چرا؟ گلناز خواجه‏گیری، مرجان، سارا دهکردی، فرح محمدی، و سهراب مختاری میهمان من بوده‌اند.

شرایط نگران‌کننده‌ی پناهندگان ایرانی در ترکیه

لیدا حسینی‌نژاد: در دوران پس از انتخابات، موج مهاجرت پناهجویان ایرانی به ترکیه و درخواست پناهندگی آن‌ها دوباره افزایش پیدا کرده است. «شهلا باورصاد» عضو کمیته‌ی «اتحاد برای ایران آزاد» در آلمان چندی پیش تصمیم گرفت برای کمک به پناه‌جویان ایرانی در ترکیه اقدام به جمع‌آوری کمک‌های مالی کند و به این منظور وبلاگی ایجاد و شماره حسابی را نیز اعلام کرده است.

با وجود وثیقه‌های سنگین؛ خانواده‌ها چشم به‌راهند

شیرین فامیلی: در حالی که خانواده‌های زندانيان در آستانه نوروز انتظار آزادی بستگان خود را دارند دادستان تهران اعلام کرده است شش نفر از متهمان حوادث روز عاشورا به اعدام محکوم شده‌اند. اگرچه تعدادی از زندانيان در روزهای گذشته با قيد وثيقه‌های گاه سنگين به مرخصی نوروزی آمده‌اند، اما هنوز شمار زيادی از آن‌ها در زندان به سر می‌برند و تعداد ديگری نيز بازداشت شده‌اند. در همین زمینه با محمد سیف‌زاده گفت‌وگویی انجام داده‌ام.

«تهمت، بی‌قانونی، بی‌اخلاقی؛ فقط برای پرونده‌سازی»

مریم محمدی: یکشبنه، ۲۳ اسفند در خبرگزاری فارس و برخی دیگر از رسانه‏های منتسب به دولت، گزارشی تحت عنوان «نبرد سایبری سپاه پاسداران با گروه‏های فعال در پروژه‏ی بی‏ثبات‏سازی» منتشر شد. در این گزارش از «کانون مدافعان حقوق بشر» و خانم نرگس محمدی، نایب رییس این کانون هم نام برده شد. برای بررسی این موضوع با نرگس محمدی گفت‏وگو کرده‌ام.

مجازات اعدام؛ جلوگیری از جنایت یا ترویج خشونت؟

پانته‌آ بهرامی: سال‏هاست که عفو بین‏الملل ۲۶ فوریه تا ۷ مارس را «هفته‏ی لغو مجازات اعدام» نام نهاده است. موضوعی که مخالفان و موافقان فراوانی دارد. موافقان استدلال می‏کنند که مجازات اعدام از جنایت جلوگیری می‏کند و وسیله‏ی خوبی برای دادستان است. در مقابل، مخالفان بر این باورند که مجازات اعدام جلوی جنایت را نمی‏گیرد و در ذات خود، عملی به شدت وحشیانه است. این بحث را با دو تن از کارشناسان این موضوع پی گرفته‌ام.

روزهای پایانی سال و تداوم نقض حقوق بشر

حسن زارع زاده اردشیر: وزارت امورخارجه آمريکا در گزارش سالانه‌ی خود درباره‌ی وضعيت حقوق بشر جهانی در سال ۲۰۰۹، اعلام کرد که وضعيت حقوق بشر در ايران پس از انتخابات رياست جمهوری بدتر شده است. هيلاری کلينتون در يک کنفرانس مطبوعاتی در خصوص اين گزارش گفت: «اين گزارش، وسيله‌ای است برای روزنامه‌نگاران و پژوهشگرانی که موارد تجاوز به حقوق بشر را به‌صورت سند ثبت و ضبط می‌کنند.»

وضعیت دشوار روزنامه‌نگاران گریخته از ایران

حسین علوی: فشار و اعمال محدودیت علیه روزنامه‌نگاران در ایران ادامه دارد. نه فقط بیش از ۵۰ روزنامه‌نگار به احکام زندان دراز مدت محکوم شده و یا همچنان بلاتکلیف در بازداشت بسر می‌برند، بلکه خیل روزنامه‌نگارانی که به اجبار از ایران گریخته‌اند نیز در کشورهای همسایه ایران وضع نامطلوبی دارند. در این زمینه با رضا معینی، مسئول بخش ایران گزارش‌گران بدون مرز گفت‌وگو کرده‌ام.

نافرمانی مدنی، مبارزه‌ای مسالمت‌آمیز یا خشونت‌زا

شکوفه منتظری: نافرمانی مدنی در واقع شکلی از مشارکت سیاسی در عرصه‌ی سیاست مردم است که می‌شود ریشه‌هایش را حتی در دوران آنتیک و یونان باستان هم دنبال کرد. در خصوص موضوع نافرمانی مدنی به سراغ عده‌ای از فعالان جوان در خارج از کشور رفتم و نظر آن‌ها را در این مورد جویا شدم. از آن‌ها در باره‌ی برداشت‌شان از نافرمانی مدنی پرسیدم و این‌که اکسیون‌هایی از این دست را در رده‌ی مبارزات غیر خشونت‌آمیز بررسی می‌کنند یا نه؟

شرایط سخت روزنامه‌نگاران پناه‌جو؛ تاوان یک انتخاب!

شکوفه منتظری: دولت آلمان به نشانه‌ی همبستگی با اعتراضات مردمی در ایران قصد دارد به تعداد مشخص از ایرانیان فراری، پناهندگی بدهد. سخن‌گوی وزارت کشور آلمان اعلام کرده است که تصمیم‌گیری در مورد این‌که کدام پناه‌جو را بپذیرد با مشورت کمیساریای عالی پناهندگی صورت می‌گیرد. به همین بهانه با آیدا سعادت، روزنامه‌نگار که به تازگی ایران را ترک کرده و ساکن ترکیه شده است، گفت‌وگو کرده‌ام.

دستگیری ناگهانی اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر

پژمان اکبرزاده: از اوایل این هفته، تعدادی زیادی از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، به‌طور ناگهانی بازداشت شده‌اند. این حرکت در حالی صورت گرفته که بسیاری از این فعالان، به دلیل شرایط موجود، فعالیت‌های خود را متوقف و یا در مقیاس محدودی دنبال می‌کردند. در این رابطه، نظر احمد باطبی، سخنگوی برون مرزی مجموعه فعالان حقوق بشر ایران، مقیم واشینگتن را جویا شدیم.

رییس قوه قضاییه در مقابل چنین احکامی سکوت نکند

کانون مدافعان حقوق بشر دومین نامه خود خطاب به رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران را ۱۸ اسفند ۱۳۸۸ منتشر کرد. کانون مدافعان حقوق بشر در این نامه ضمن اعتراض شدید نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام به ویژه در مورد بازداشت شدگان پس از انتخابات از رییس قوه قضاییه مصرا و موکدا خواستار توقف اعدام محکومان به مرگ و ممانعت از صدور احکام اعدام برای معترضان نسبت به انتخابات شده است.

«دود تنوره ديوان؛ سوزانده چشم و گلو را»

ایرج ادیب‌زاده: روز هشتم مارس، هفدهم اسفند، روز جهانی زن، نیروهای امنیتی در فرودگاه تهران به خانم سیمین بهبهانی اعلام کردند که وی ممنوع الخروج است و از سفر ایشان به خارج از کشور جلوگیری به عمل آمد. خانم سیمین بهبهانی، به مراسم ویژه‌ی روز جهانی زن از سوی شهرداری پاریس دعوت شده بودند. با خانم شهلا شفیق، از فعالان دفاع از حقوق زنان در فرانسه در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

سیمین بهبهانی: «... پرواز می‌کنم»

مریم محمدی: در خبرها آمده بود که سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی، برای حضور در جلسه‌ای به‌مناسبت هشتم مارس عازم پاریس بود که در فرودگاه به وی اطلاع دادند که ممنوع‌الخروج است و نمی‌تواند پرواز کند. این نخستین‌بار است که دولت جمهموری اسلامی ایران از خروج سیمین بهبهانی ممانعت به عمل آورده است. با وی گفت‌وگویی کوتاه داشتم و از چگونگی ممنوع‌الخروج‌شدن‌شان پرسیدم.

مهدی سحرخیز: با کینه‌توزی با پدرم برخورد می‌کنند

مریم محمدی: عیسی سحرخیز، مدیرکل مطبوعات داخلی در وزارت فرهنگ و ارشاد در دوران اصلاحات در جریان رویدادهای پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران، در دوازدهم تیرماه سال جاری دستگیر شد. مدتی را در انفرادی گذرانده و سپس به بند عمومی منتقل شده بود. اما اینک، بار دیگر به سلول انفرادی منتقل شده است. در گفت وگویی با مهدی سحرخیز، فرزند او می‏خواهم که آخرین اطلاعات در مورد پدرش را با ما درمیان بگذارد.

ادامه‌ی فشار بر اعضای کمیته‌ی گزارشگران حقوق بشر

اردوان روزبه: نوید خانجانی، فعال حقوق بشر و حق تحصیل، در ادامه‌ی بازداشت و فشار بر اعضای «کمیته‌ی گزارشگران حقوق بشر» شام‌گاه ۱۱ اسفندماه در منزل شخصی خود در اصفهان بازداشت شد. وی فعالیت‌های چشمگیری در زمینه‌ی حق تحصیل انجام داده و از اعضای هیأت موسس «جمعیت مبارزه با تبعیض تحصیلی» بود. با حسام میثاقی از اعضای کمیته گزارشگران حقوق بشر، در مورد آخرین وضعیت نوید خانجانی و دیگر اعضای بازداشتی کمیته گزارشگران حقوق بشر پرسیده‌ام.

ملاحظاتی درباره‌ی محاربه

بهنام دارایی‌زاده: خبر تایید حکم اعدام برای محمد امین ولیان، دانشجوی بیست‌ساله‌ای که به اتهام محاربه از سوی دادگاه بدوی و به دنبال آن از سوی دادگاه تجدید نظر استان تهران به مرگ محکوم شده است. اینک به چند نکته که به زعم خودم از حیث حقوقی مهم و اساسی هستند اشاره می‌کنم. با این امید که آگاهی‌های ما از ضوابط جاری، اسباب و انگیزه‌ای باشد برای تغییر و اصلاح.

کنفرانس لاهه در حمایت از بهاییان ایران

لیدا حسینی‌نژاد: روز سوم مارس، در شهر لاهه هلند کنفرانس مطبوعات‌ای در حمایت از حقوق بهاییان و اعتراض به دستگیری‌های آن‌ها در ایران برگزار شد. هم‌چنین طوماری که تهیه شده بود در این جلسه معرفی و ارائه شد. در این کنفرانس خبری سه سخنران حضور داشتند: پروفسور رنه اسمیتز، استاد دانشگاه آمستردام و فعال حقوق بشر، خاخام آوراهام سوتن دورپ، فعال مدنی و حقوق بشر و لوس باینن کارمند سابق سفارت هلند در تهران و فعال حقوق بشر.