ايرانيان کانادا

«بدون حقوق بشر، آینده روشنی نخواهیم داشت»

محمد تاج‌دولتی: دکتر پیام اخوان، حقوق‏دان و استاد حقوق بین‏الملل در دانشگاه مک‌گیل در شهر مونترال و فعال بین‏المللی حقوق بشر، در‌باره‏ی امکانات پیگرد حقوقی و تلاش برای اجرای عدالتِ مورد درخواست بازماندگان قربانیان، و چگونگی پیگیری و محاکمه‏ی مسوولان اعدام‏های سال ۶۷ معتقد است: مشکل کار در ایران این است که جامعه‏ی بین‏الملل، ایران را فقط در چهارچوب سلاح هسته‏ای، نفت و تهدید اسراییل می‏بیند. هیچ‌کس حرف حقوق بشر را نمی‏زند.

«بانو با سگ ملوسش» تجربه‌ای نو در صحنه‌پردازی تئاتر

محمد تاج‌دولتی: این هفته یک اجرای بسیار تجربی و تازه از نمایش‌نامه‌ی «بانو با سگ ملوسش» بر اساس داستان کوتاه و معروف آنتوان چخوف، از سوی لوون هفتوان، کارگردان و بازیگر میان‌سال ایرانی، در گالری «آرتا» در تورنتو ارائه شد. تجربی بودن و تازگی اجرای این نمایش‌نامه از این جهت بود که نیمه‌ی اول نمایش‌نامه در فضای باز و در کوچه‌های منطقه‌ی توریستی و قدیمی «دیس‌تیلری» تورنتو اجرا شد.

«ایرانی‌ها، ملی‌گراتر و مسجد‌گریزتر شده‌اند»

محمد تاج‌دولتی‌: چندی پیش دکتر منصور معدل، استاد و پژوهش‌گر دانشگاه میشیگان در آمریکا در چارچوب کنفرانس مطالعات ایرانی در تورنتو، یک سخنرانی براساس نتایج نظرسنجی‌های صورت گرفته در ۱۰ کشور اسلامی در‌رابطه با غیرمذهبی شدن و یا گرایش مردم به مذهب، ایدئولوژی دولت و دوگانگی فرهنگی را در یک جلسه‌ی بحث و گفت و گو ارایه کرد. با او درباره‌ی دو نظر‌سنجی که در ایران انجام شده گفت و گو کردم.

تولد نسل تازه‌ای از پژوهش‌گران ایرانی

محمد تاج‌دولتی: اگرچه معمولاً در بیشتر کنفرانس‌ها، روز پایانی، کم‌برنامه‌تر و سبک‌تر از روزهای نخست است، اما برگزاری شانزده جلسه‌ی سخنرانی و بحث و گفت و گو و برنامه‌ی اجرایی در روز یک‌شنبه نشان داد که کنفرانس امسال انجمن جهانی مطالعات ایرانی، تفاوت عمده‌ای از نظر فرم و محتوا با کنفرانس‌های دو سالانه‌ی پیشین دارد. دکتر همایون کاتوزیان، استاد و پژوهش‌گر دانشگاه آکسفورد می‌گوید: «نظر من کنفرانس امسال بسیار بسیار غنی و متنوع بود و با این‌که بیش از ۲۰۰ مقاله ارایه شد،‌ اما ازدحامی ایجاد نکرد. برای این‌که غالباً مقالات بسیار ارزنده‌ای بودند و به این جهت حالت شلوغی پیش نیامد.»

هزاره شاهنامه: سمفونی «سه‌گانه‌ی پارسی» و نقالی

محمد تاج‌دولتی: در سومین روز کنفرانس دوسالانه‌ی مطالعات ایرانی که در تورنتو برگزار شد، حرف و سخن بسیاری از شرکت‌کنندگان، درباره‌ی رویداد شاخص کنفرانس امسال یعنی کنسرت «سه‌گانه‌ی پارسی» اثر بهزاد رنجبران، موسیقی‌دان ایرانی و شاهنامه‌خوانی مرشد ولی‌الله ترابی بود. در این کنسرت، موسیقی غربی با اجرای ارکستر سمفونی ۸۰ نفره‌ی تورنتو همراه با نقالی و شاهنامه‌خوانی ایرانی برگزار شد.

«دولت احمدی‌نژاد به امام زمان پاسخ‌گوست نه به ملت»

محمد تاج‌دولتی: در دومین روز هفتمین کنفرانس انجمن بین‌المللی پژوهش‌های ایرانی که از پنج‌شنبه گذشته در شهر تورنتو آغاز شد ۱۹ جلسه‌ی سخنرانی و بحث و گفت و گو در زمینه‌های ادبی، هنری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اقتصادی و نمایش فیلم برگزار شد. سوژه و سخنرانان برخی از جلسات به دلیل ارتباط‌شان با مسایل روز یا موضوعاتی که تا‌کنون در چنین کنفرانس‌هایی ارایه نشده است علاقه‌مندان بیشتری را به خود جلب می‌کرد.

مقدمه‌ای بر نام‌های خانوادگی در ایران

محمد تاج‌دولتی: هفتمین کنفرانس دو سالانه‌ی انجمن جهانی پژوهش‌های ایرانی از روز پنج‌شنبه ۳۱ ژوییه در شهر تورنتو آغاز شد. در این کنفرانس بیش از ۲۰۰ نفر از پژوهش‌گران ایرانی و غیر‌ایرانی که در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشورهای مختلف اروپا، آسیا، ایالت‌های گوناگون آمریکا و ایران در زمینه‌ی مطالعات تاریخی، فرهنگی، هنری، ادبی و حقوق بشری فعالیت می‌کنند؛ نتیجه‌ی آخرین تحقیقات خود را در جلسات سخنرانی و بحث و گفت و گو ارایه کردند. در این مورد که انتخاب نام خانوادگی و صدور شناسنامه در ایران چگونه و از چه زمانی آغاز شد با دکتر شهابی گفت و گو کردم.

جشنواره‌ی تیرگان پایان یافت

محمد تاج‌دولتی: جشنواره‌ی تیرگان در تورنتو با حضور احسان یارشاطر، مدیر و بنیانگذار دانشنامه‌ی ایرانیکا و با اهدای تندیس به مهمانان این جشنواره‌ی چهار روزه، به پایان رسید. دو اجرای رقص شاهرخ مشکین‌قلم با ترکیب نور و موسیقی، بر اساس شعر معروف آرش کمانگیر، شاخص‌ترین برنامه‌ی آخرین روز جشنواره بود. کنسرت‌های سعید شنبه‌زاده و دریا دادور، شاهنامه‌خوانی و برگزاری نمایشگاه عکس‌های ایران قدیم از دیگر برنامه‌های مورد توجه این جشنواره بود.

«هنرمند ایرانی مهاجر، مشکلات مضاعف دارد»

محمد تاج‌دولتی: آیدین آغداشلو، نقاش و منتقد هنرهای تجسمی در دومین روز از جشنواره‌ی تیرگان درباره‌ی هنرمندان مهاجر سخنرانی کرد. او معتقد است که در طول تاریخ هنرمندان بسیاری از سرزمین خود مهارجرت کردند و در فرهنگ دیگری باز خلاقیت خود را محک زده‌اند. همچنین در این روز نمایش «بوف کور» توسط نیلوفر بیضایی، نویسنده و کارگردان ایرانی مقیم آلمان، با اقتباس از رمان بوف کور صادق هدایت به روی صحنه رفت. در این باره نیز با جعفر والی، هنرپیشه و کارگردان سینما گفت‌وگو کردم.

آغاز جشن تیرگان در تورنتو

محمد تاج‌دولتی: جشنواره «یکی بود، یکی نبود» که به مناسبت جشن تیرگان برگزار می‌شود، از بعدازظهر پنجشنبه هفدهم ژوییه، طی مراسمی در مرکز هنری هاربرفرانت در شهر تورنتو و در حضور صدها تن از ایرانیان و کانادایی‌ها و تعدادی از شخصیت‌های سیاسی ـ فرهنگی کانادایی آغاز شد. انتظار می‌رود بیش از یک‌صدهزار نفر از این جشنواره که به مدت چهار روز و با شرکت بیش از یکصد هنرمند ایرانی که از کشورهای اروپایی، امریکا و ایران به تورنتو آمده‌اند، بازدید کنند.

از «زیر گنبد کبود» تا «یکی بود، یکی نبود»

محمد تاج‌دولتی: جشن تیرگان از جمله جشن‌های باستانی ایران است که تا کنون کمتر به آن پرداخته شده و شاید برای بسیاری افسانه و اسطوره تیرگان هنوز ناشناخته باشد. تابستان امسال اما یک رویداد بزرگ فرهنگی - هنری در شهر تورنتو اتفاق می‌افتد با عنوان «یکی بود، یکی نبود» یا جشنواره تیرگان، که اگر آن گونه که برنامه‌ریزی شده، انجام شود، یکی از بزرگ‌ترین حرکت‌های فرهنگی هنری ایرانیان مهاجر خواهد بود. با مهرداد آرین‌نژاد، مدیر اجرایی جشنواره تیرگان درباره این جشنواره، سابقه و برنامه‌های آن گفت و گو کردم.

«زیر و بمِ» جوانان ایرانی عاشق موسیقی در مهاجرت

محمد تاج‌دولتی: هفته گذشته گروه هنری فرهنگی «زیر و بم» که به کوشش امیر شیخوند از جوانان هنرمند ایرانی‌تبار تشکیل شده، پنجمین برنامه «میکروفن آزاد» را در بعدازظهری بسیار گرم و شرجی، در یکی از سالن‌های قدیمی‌ترین ساختمان دانشگاه تورنتو برگزار کرد. در پایان این برنامه هنری سه‌ساعته و بسیار متنوع، با امیر شیخوند بنیان‌گذار و سرپرست گروه «زیر و بم» و احسان اشرفی، خواننده و نوازنده گروه معروف و موفق Soul Nidus گفت و گو کردم.

«قوام، چرچیل ایران بود»

محمد تاج‌دولتی: حمید شوکت هفته گذشته در یک جلسه سخنرانی و پرسش و پاسخ درباره کتاب «در تیررس حادثه، زندگی سیاسی قوام‌السلطنه» با گروهی از ایرانیان شهر تورنتو شرکت کرد. در حاشیه‌ی این جلسه، با او گفت و گو کردم. حمید شوکت گفت: «‌آن‌چه قوام را از دیگران به یک معنایی متمایز یا مجزا می‌کند، دید پراگماتیک قوام، واقع‌بینی قوام و عمل‌گرایی قوام نسبت به وضعیت و اوضاع سیاسی است.»

نمایش حلاج در کانادا اجرا می‌شود

سهیل پارسا، کارگردان، نمایشنامه‌نویس و بازیگر ایرانی – کانادایی است که موفق شده در حیطه هنر تاتر در کانادا و دیگر کشورها، جایگاهی قابل توجه به دست بیاورد. او در دوین بخش از گفت و گو با محمد تاج‌دولتی می‌گوید: «‌حرفی هم که بکت می‌زند، تازه نیست. من با یکی از دوستان آقای جعفر والی صحبت می‌کردم، می‌گفتم که فکر نمی‌کنم واقعاً بکت حرف بسیار متفاوتی از خیام می‌زند. اینها دارند یک حرف را به شکل‌های مختلف می‌زنند.»

همچنان، در انتظار گودو!

این روزها در تورنتو باز هم صحبت از سهیل پارسا است؛ با به روی صحنه بردن نمایشنامه‌ی مشهور در انتظار گودو اثر ساموئل بکت، نمایشنامه‌نویس بزرگ ایرلندی و برنده نوبل ادبیات در سال ۱۹۶۹ و انتشار کتابی از ترجمه آثار نمایشنامه‌نویسان ایرانی، همراه با اثری از خودش. محمد تاج‌دولتی با سهیل پارسا، پس از کلاس آموزشی تاتر هفتگی و داوطلبانه‌اش با نوجوانان ایرانی دبیرستان‌های شمالی تورنتو، گفت و گو کرده است.

انوشه انصاری: هنوز هم صددرصد مشهدی‌ام

محمد تاج‌دولتی: انوشه انصاری، نخستین زن توریست فضانورد ایرانی- آمریکایی در گفت و گو با زمانه خطاب دختران نوجوان ایرانی می‌گوید: «از همه مهمتر این است که آرزوهای‌شان را فراموش نکنند. برای اینکه من این آرزو را از زمان بچگی داشتم و ته قلبم می‌دانستم که بالاخره به آن می‌رسم ولی نمی‌دانستم که آیا سن سی سالگی این اتفاق می‌افتد، چهل سالگی یا شصت سالگی. ولی بدون اینکه بدانم کی به این آرزو می‌رسم، این آرزو را همیشه در قلبم نگه داشتم. همیشه هم ممکن است اول نتوانید بروید و آن کاری را که دوست دارید را بکنید.»

در ایران، تاترِ سیاسی نداریم

محمد تاج‌دولتی: جعفر والی، هنرمند پر‌سابقه تاتر و سینمای ایران، چند روز پیش به دعوت کانون ایرانیان دانشگاه تورنتو در یک جلسه گفتگو و نمایش ویدئویی از آخرین اجرای تاتری او، "اتاق شماره ۶" اثر آنتوان چخوف، شرکت کرد. او در بخش دوم گفت و گو با رادیو زمانه می‌گوید: « ما تاتر اجتماعی داریم. خواه ناخواه هیچ هنری از سیاست نمی‌تواند مجزا باشد. ولی تاتر سیاسی نیست. بطور مطلق ما تاتر سیاسی نداریم.»

اکبر رادی، چخوف ایران بود

محمد تاج‌دولتی: جعفر والی، هنرمندی که بیش از نیم قرن سابقه‌ی بازیگری، نویسندگی و کارگردانی در تاتر و سینمای ایران را در کارنامه‌ی خود دارد؛ جمعه گذشته به دعوت کانون ایرانیان دانشگاه تورنتو در یک برنامه نمایش ویدئویی از آخرین نمایشی که در ایران با بازی او به روی صحنه رفته و مورد استقبال قرار گرفته بود و در گفتگو با جمعی از علاقمندانش شرکت کرد.

جشن اسفندگان، روز بزرگداشت زن در ایران باستان

محمد تاج‌دولتی: در فاصله دو روز بزرگداشت عشق و دوستی، روز ولنتاین (۱۴فوریه) و روز جهانی زن (۸ مارس)، گروهی از دوستداران فرهنگ ایران در کانادا به بزرگداشت روز زن در ایران باستان پرداختند. در همین رابطه محمد تاج دولتی با پروین بهبودی یکی از فعالان و مسوولان انجمن دوستداران زرتشت در باره ویژگی‌های جشن اسفندگان و بزرگداشت زن در ایران باستان و آئین زرتشتی گفت و گو کرده است.

مجلس یادبود «احمد بورقانی» در دانشگاه تورنتو

گروهی از دوستان و همکاران سابق احمد بورقانی، روزنامه نگار، معاون سابق مطبوعاتی وزارت ارشاد در دوران اصلاحات، جلسه‌ی یادبودی برای او در دانشگاه تورنتو برگزار کردند. در دعوتنامه‌ای که برای این مراسم منتشر شده بود؛ از احمد بورقانی به عنوان معمار اصلی و آغاز‌گر دوره‌ای در حیات مطبوعاتی ایران معاصر که در آن، نخستین جوانه‌های روزنامه‌های مستقل و پیشگام نظام اطلاع رسانی آزاد از سلطه‌ی دولت شکل گرفت، نام برده شده بود.