وبلاگ زمانه

واقع‌گرا باش و ناممکن را طلب کن

جنبش 68 جنبشی در مقابل اتوریته های سنتی و خفقان آور بود. انقلاب ایران هم با نفی چنان اتوریته های جاافتاده ای آغاز شد ولی اتوریته های سنتگرای تازه ای بر جامعه حاکم شد. سلطنت رفت اما شریعت به جای آن نشست. این شاید در جامعه ایرانی که رهبری تاریخی اش میان سلطنت و شریعت تقسیم شده بود نتیجه ای طبیعی بود اما روح جنبش نابود نشد و طی سه دهه بعد، از زیر ضرب اتوریته های مطلق اندیش بیرون آمد. جامعه امروز ایران یکی از ضداتوریته ترین جوامع جهان است.

تحول مفاهیم در ژورنالیسم عصر دیجیتال

به مناسبت سوم ماه می: سازمان ملل شعار خود را برای رسانه های آزاد «دسترسی به اطلاعات و قدرت بخشیدن به مردم» انتخاب کرده است. مایه های قدرت بخشی به مردم دست کم از یک دهه پیش با همه گیر شدن عصر دیجیتال وجود داشته است اما تنها در این اواخر امکانات و افق های تازه خود را نشان داده است و البته هنوز هم چندان که باید عمومی نشده است. نگاهی به رسانه های جریان اصلی در بازار رسانه ای فارسی نشان می دهد که تصورات رسانه ای حاکم همچنان از مدلهای کهنه عصر ما قبل دیجیتال تبعیت می کند.

از وبلاگ‌چرخان باستانی تا گوگل‌خوان امروزی

مشکلات مزمن اخیر برای بلاگ‌رولینگ، ما را در زمانه به این نتیحه رساند که باید این سامانه باستانی را کناری بگذاریم و سراغ فن‌آوری‌ها و روش‌های جدیدتری برویم که هم آن مشکلات عجیب و غریب بلاگ‌رولینگ را نداشته باشد، هم این قدر احساس نکنیم که از دوستان وبلاگی‌مان هم عقب افتاده‌ایم. این شد که تصمیم گرفتیم از امکاناتی که گوگل‌خوان در اختیار همه گذاشته است، یک بلاگ‌چرخان جدیدتر و بهتر برای زمانه بسازیم. بلاگ‌چرخانی که دیگر هر دو روز یک بار از کار نیفتد یا بالا و پایین رفتن وبلاگ‌ها در آن، بستگی به پینگ شدن یا پینگ نشدن بلاگ‌رولینگ نداشته باشد و آن قدر هوشمند باشد که خودش تشخیص بدهد که آخرین بار که یک وبلاگ به‌روز شده، چه زمانی بوده است.

شهروندانِ دولتِ گوگوش

بعد از این‌که نوشته‌های وبلاگی را درباره‌ی اجرای اخیرِ خانم گوگوش در دُبی دیدم – که روایت کرده بودند مردم از اقشار و طبقات و پایگاه‌های مختلف اجتماعی آن‌جا حاضر شده بودند – دریافتم چه اندازه دوست داشتم در کنسرت می‌بودم. دوست داشتم از نزدیک، شهروندانِ دولتِ گوگوش را ببینم که پیر و جوان و مذهبی و بی‌دین و سالم و علیل نمی‌شناسد و مرزهایش به ایران و ایرانی محدود نمی‌شود.

برترین سایت‌های فارسی سال ۸۶

هفت سنگ - برترین سایت‌های اینترنتی فارسی زبان در سال ۸۶ به عنوان یکی از بخش‌های انتخاب «برترین‌های رسانه‌ای سال» انتخاب شدند. نظرسنجی «برترين‌های رسانه‌ای سال» در پایان هر سال توسط مجله اینترنتی هفت‌سنگ برگزار می‌شود و در آن برترین‌های رسانه‌ای در حوزه‌های مختلف توسط اعضای تحریریه این مجله و جمعی از صاحب‌نظران و کارشناسان حوزه‌های رسانه‌ای انتخاب می‌شوند. امسال در سومین دوره برگزاری در بخش وب‌سایت‌ها، پایگاه‌های اینترنتی در هفت گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند.

به اندیشه و تحقیق و تاریخ نیازی نیست

نه نامه‌ی اعتراض اتحادیه‌ی ناشران به وزیر ارشاد و نه هیچ یک از اعتراض‌ها و قهرهای جداگانه و گاه به گاهِ نویسندگان و مترجمان به وزارت ارشاد، خمی بر ابروی وزیر و اداره‌ی نیمه‌تعطیل کتابِ وزارتخانه‌اش نمی‌آورد. موضوع این است که ایشان به خوبی و بهتر از همه می‌دانند در اداره‌ی ممیزی کتاب وزارتخانه چه می‌گذرد. اگر به سخنان دو سه سال اخیر وزیر ارشاد و معاون فرهنگی‌اش نگاهِ دوباره بیندازید، می‌بینید که ایشان «صادقانه» عزم بر این کرده بودند که وضع نشر ادبیات، فلسفه، تاریخ و علوم اجتماعی و انسانی در ایران به چنین روز و حالی برسد.

کتاب و کودک

خیلی دوست دارم یک چاپخانه داشته باشم در سمرقند. نه به خاطر این که عاشق کتابی به زبان تاجیکی و خوشرنگ هستم، بلکه به خاطر این که کودکان تاجیک به آن نیاز دارند. چنان نیاز دارند که یادشان رفته کتاب می تواند نو باشد، کتاب می تواند با زبان تاجیکی باشد با زبان مادری خودشان
باشد. کتاب می تواند مال خودشان باشد.

جنگ صليبی ويلدرس عليه اسلام

فيلم فتنه مطلقاً فاقد ارزش های هنری و سينمايی و تنها در حد يک موعظه سياسی، تبليغاتی و ايدئولوژيکی است که در کارزار تبليغاتی غرب عليه جهان اسلام ساخته شده است.
خيرت ويلدرس با ساختن اين فيلم، اروپایيان را به جنگ صليبی تازه‌ای عليه مسلمانان جهان فراخوانده است.

نوروز، احمدی‌نژاد و مارلون براندو

۱۸ دقیقه از ساعت ۹ روز اول فروردین گذشته و چشم میلیون‌ها ایرانی به شبکه‌های مختلف تلویزیونی دوخته شده بود تا با شنیدن صدای شلیک توپ از جعبه‌ی جادویی، آغاز سال جدید را جشن بگیرند و احیاناً هریک به فراخور اعتقاد خود، شکرگزارخدای خود باشند. اما شبکه‌های مختلف تلویزیونی هم‌صدا شده بودند تا یادشان برود سال تحویل شده است!

شلیک به مطبوعات

واقعیت این است که گرچه دولت می خواهد مردم را بترساند و ادب کند و سلطه خود را قاهر و مطلق نشان دهد اما از مردم می ترسد. دولت و حاکمیت در ایران گرفتار دور سازش و ستیز با مردمی است که نمی خواهند رعیت باشند و نمی خواهند دولت بر ایشان خدایگانی کند. دولت احمدی مثلا اگر در یک کشور یکدست حکومت می کرد اصلا نشریه ای که تعطیل کند نمی داشت. همه گوش به فرمان بودند. مگر چه کسی در شوروی سابق یا در ترکمنستان فعلی نشریه ای را لغو مجوز کرده است؟ ایران اما دچار دوپارگی اجتماعی عظیمی است که از اتفاق پاره کمتر-رشد-یافته اش بر پاره رشد-یافته تر سلطه سیاسی پیدا کرده است.

رسانه های زنانه؛ قدرت نیمه ی پنهانی که آشکار می‌شود

درواقع داشتن تریبون حتا در حد یک سایت اینترنتی برای فعالان جنبش زنان، از ابزار مهم قدرت اجتماعی محسوب می شود. سایتهای خبری و اطلاع رسانی زنانه و وبلاگهای زنان، نه فقط موجب گسترش توجه عمومی به جنبش زنان ایران شده اند که گویش متداول رسانه ای را نیز که همواره از پرداختن به مسائل پشت پرده خانواده ها ابا داشت و در مسیر حفظ شرایط موجود قدم برمی داشت، دگرگون کرده اند.

زمانه به چه معنا وبلاگی است؟

بر خلاف آنچه پارسا از جریان غالب رسانه ای برداشت می کند، پیروی وبلاگها از پوشش رسانه ای «رسانه های جریان اصلی» نیست که آنها را از ابداع دور می سازد. نفس وبلاگ نویسی است که با جریان غالب فاصله گذاری می کند. مساله اصلی در اینجاست که وبلاگها رسانه های خودمانی هستند و آینه فرهنگ غیررسمی. اینکه محتوای آنها چیست مساله ثانوی است. روش کار است که مهم است. یعنی نفس برخورد فعال آنها با خبرها و گزارشها و نظرهای مطرح شده اهمیت دارد. زیرا کاشف نگرشی است غیررسمی. زمانه این معنا از وبلاگی بودن را بنیادین می بیند.

کارنامه وبلاگستانی زمانه

رادیو زمانه شعار باز بودن همه درها را به روی همه می‌داد و اعلام کرده بود که از هرگونه مقاله، پیشنهاد، مطلب، نقد، پادکست یا رادیوبلاگ که از وبلاگستان آمده باشد استقبال می‌کند. به تدریج و با گذشت زمان معلوم شد زمانه به طور منفعلانه تنها از نوآوری‌های وبلاگستانی به طور گزینشی و سلیقه‌ای یا انعکاس اتفاقات کلی با دادن لینک به وبلاگ‌های رجال سیاسی، ژورنالیست‌های اصلاح طلب، نویسندگان مشهور ... استقبال می‌کند و فعالانه دنبال بسترسازی و اختصاص بخش ویژه‌ای از ظرفیت رسانه‌ای خود به وبلاگستان نیست.

خط زدن عشق و آغوش و بوسه

پنهان‌ کردن مشروع‌ترین رابطه انسانی و طبیعی‌ترین خواسته‌های سن و سال جوانی، جامعه ایران را به جامعه‌ای ریاکار تبدیل کرده است، با فرهنگ زیرزمینی پیچیده‌ای که به نام مقابله با گیربازار حکومت، در آن همه چیز مشروع است، از دست به دست کردن سی دی رابطه شخصی یک هنرپیشه تا فروش میلیونی و خیابانی صحنه‌های رابطه جنسی با دخترهای 13 ساله. تعدد زوجات به تعدد دوست پسر و دوست دختر تبدیل شده است و خیابان عشق، اگر مستقیم به رختخواب نرسد به هیچ جا نمی‌رسد.

بازی در یک استادیوم خالی

مهدی جامی -- انقلاب 57 هر چه که بود بازیگران بسیار داشت و جهانی به تماشای آن نشسته بود. امروز در آغاز سی ساله شدن آن انقلاب، بازی دیگر رونقی ندارد. آن زمان همه از سر و کول هم بالا می رفتند تا انقلاب را تماشا کنند. همه آنها که در خارج بودند باز می گشتند تا سهمی داشته باشند در بازی و تماشا. همه بودند از چپ چپ تا راست راست. از هواداران حکومت اسلامی و خلیفه گری تا طرفداران جمهوری دموکراتیک خلقی. امروز از آنهمه کسی در بازی نیست. حتی پای اصلاح طلبان را هم می کشند تا از بازی بیرون بیندازند.

اجازه دهید مردم تشخیص دهند

اصغر فرهادی - آقايان تازه از راه رسيده، سرتان را از زير برف بيرون بكشيد، اطرافتان را نگاه كنيد تا ببينيم باز روي اين برايتان باقي مي‌ماند كه در مصاحبه‌ها و گپ و گفت‌هايتان اعلام كنيد، ما در كشوري آزاد زندگي مي‌كنيم، از چه در هراسيد، مگر روز و شب از تريبون‌هايتان دم از فهم و شعور مردم و ملت نمي‌زنيد، اگر صادقيد، اجازه دهيد اندكي هم همين مردم فهيم و با شعور تصميم بگيرند چه ببينند چه بشنوند. چه كسي اين قدرت را به شما تفويض كرده كه شعورمندتر و فهيم‌تر از مردميد؟ كجاي قانون اين مملكت آورده‌اند كه ذائقه همه جمعيت كشور بايد ذائقه شما باشد.

خاموش کردن زنان

حقیقت اين است که مجله زنان با ارايه‌ی مقالاتی درباره‌ی بهداشت، آداب رفتار با کودک و همسر، مسايل حقوقی، ادبيات و دستاورد‌های زنان به آن‌ها احترام می گذاشت و کار آن‌ها را تجلیل می کرد. در يکی از مقالات اخير آمده بود که قوانينی که در کشورهای اسلامی به زنان موقعيتی نابرابر می‌دهند فاقد توجيه در شريعت اسلام هستند و می‌توان آن‌ها را تغيير داد. تنها تهديد روانی که مجله‌ی زنان ايجاد کرده بود مقابله با درک اقتدارگرا و ضد-زن رژيم از آسیبهای اجتماعی بود.

سانسور یک دستگاه نظام مند است

برخلاف نظری که سانسور را در جمهوری اسلامی صرفاً نتیجه باور های مذهبی یا خشک مغزی برخی جناح ها و یا حتی ترس سیاسی می داند، اسناد زیادی وجود دارد که نشان می دهد سانسور در ایران دارای یک مدیریت متکی بر آخرین دانش و فن آوری روان شناسی و مهندسی اجتماعی وحتی تکنولوژی های بازیابی و ردیابی اطلاعات در سیستم های اطلاع رسانی است.

احمد مرد آزادی

بورقانی در مدت زمان نه چندان طولانی تصدی اش در معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد به حق دوران طلایی آزادی مطبوعات پس از انقلاب اسلامی را رقم و برگهای زرین و افتخار آمیزی از تاریخ مطبوعات و رسانه های ایران را ورق زد و به دلیل ایجاد این فضای فراخ تنفس رسانه ای بود که نسلی از روزنامه نگاران اصلاح طلب را تقدیم جامعه رسانه ای ایران کرد که هنوز نشریات نیمه جانی که از فراز و نشیبهای تعطیلی فله ای مطبوعات موقتاً جان سالم بدر برده اند یادگار آن دورانند.

روزنامه ای که ارگان دستگاه سانسور است

روزنامه کیهان به طور مداوم هرگونه تلاشی برای گریز از دایره سانسور را زیر نظر دارد و نه تنها به گزارش آن می پردازد بلکه از طریق تهدید یا هشدار دادن به مسئولان و با به انفعال کشاندن متهمانی که در جامعه سانسور زده امکان دفاع از خود را ندارند آنان را به «تصحیح» عملکرد خود یا حداقل سکوت وادار می کند.